Одамони хушбахтӣ ва бадбахтӣ

Луқо 6:12–16 — Исо шогирдонашро даъват мекунад

Исои Масеҳ одатан дуо мегуфт, ва дар ин ҷо пеш аз қабули қарори хеле муҳим тамоми шабро бо дуо гузаронд. Ӯ ба кӯҳ баромад, зеро яҳудиён аксар вақт теппаҳоро ҷои дуо кардан медонистанд. Инчунин он макон барои ӯ танҳоӣ ва оромиро таъмин мекард, то касе халал нарасонад. Дар ин китоб ва ҳамчунин дар «Аъмол», ҳар як қарори муҳим пеш аз ҳама бо дуо гирифта мешавад. Ин намуна барои ҳамаи имондорон равшан месозад, ки мо дар ҳаёти худ аз роҳнамоии Худованд вобаста ҳастем.

12 Дар яке аз он рӯзҳо Исо барои дуо ба кӯҳ баромад ва тамоми шаб ба Худо дуо кард. 13 Вақте ки рӯз шуд, шогирдонашро ба наздаш ҷеғ зада, аз миёнашон дувоздаҳ нафарро интихоб кард ва онҳоро фиристода номид, ки инҳоянд: 14 Шимъун, ки Исо ӯро Петрус номид ва бародари Шимъун Андриёс, Яъқуб ва Юҳанно, Филиппус ва Барталмо, 15 Матто ва Тумо, Яъқуби писари Ҳалфой ва Шимъун, ки ба ӯ лақаби Ватандӯстро гузошта буданд, 16 Яҳудои писари Яъқуб ва Яҳудои Исқарютӣ, ки оқибат хиёнаткор мешавад.

Исо шогирдону пайравони зиёде дошт, аммо дар ин ҷо Ӯ дувоздаҳ нафарро интихоб кард, то бо Ӯ бошанд ва якҷо хизмат кунанд. Дар ин порча онҳо «ҳавворӣ» (апостолон) номида мешаванд. Онҳо фиристодагони Ӯ ҳастанд, ки вазифа доранд Инҷилро ба мардум расонанд ва зиндагии худро мувофиқи он пеш баранд.

Баъзан ба тоҷикӣ онҳоро «расулон» меноманд (калимае, ки аз арабӣ омадааст), аммо «ҳавворӣ» бештар аз таъсири калисои ортодоксӣ дар форсӣ роиҷ шудааст. Ҳар ду истилоҳ маънии «фиристода бо салоҳият барои таблиғи паём» доранд. Дар дигар Инҷилҳо онҳо бештар ҳамчун шогирдони оддӣ зикр шудаанд, аммо Луқо мехоҳад таъкид кунад, ки онҳо қудрат ва масъулияти махсусе аз ҷониби Худованд гирифтанд. Вазифаашон ҷиддӣ буд — расонидани паёми наҷот ва намояндагӣ кардани сухани Худо.

Дар «Аъмол» 1:21-26, вақте ки Маттиё Яҳудоро иваз мекунад, шарҳ дода мешавад, ки меъёри ҳавворӣ будан — ин шахсан шоҳиди тамоми хизмати Исо будан аст. Ин одамон қудрат доштанд, ки ҳақиқати ҳаёти Ӯро эълон кунанд.
21 Бинобар ин аз касоне ки ҳамроҳи мо буданд дар тамоми он муддате ки Исои Худованд бо мо рафтуомад дошт, 22 Яъне аз вақти таъмиди Яҳьё то рӯзе ки Ӯ аз пеши мо боло бурда шуд, — яке аз онҳо бояд бо мо шоҳиди эҳьёи Ӯ бишавад».
23 Ва ду нафарро: Юсуфро, ки Барсаббо ном дошта, лақабаш Юстус буд, ва Матьёсро пешниҳод карданд 24 Ва дуо карда, гуфтанд: «Ту, эй Худованд, ки Орифулқалб ҳастӣ, бинамо якеро, ки аз ин ду баргузидаӣ, 25 То ки вай насиби ин хизмат ва ҳаввориятро пайдо кунад, ки Яҳудо аз он маҳрум шуда, ба макони худ рафтааст». 26 Қуръае барои онҳо партофтанд, ва қуръа ба номи Матьёс баромад, ва ӯ ба ёздаҳ ҳаввориён мансуб гашт.

Шумораи «дувоздаҳ» рамзи дувоздаҳ қабилаи Исроил аст. Онҳо ҳамчун халқи наве интихоб шуданд, ки аз миёни исроилиён бармеоянд. Дувоздаҳ нафар қудрат ва асос барои оғози ҷомеаи имондоронро ифода мекунанд.

Ҳамаи онҳо пеш аз даъват шудан ба ҳайси ҳавворӣ, аллакай пайравони Исо буданд. Онҳо қудрати Ӯро дар шифо додан ва кӯмак ба дигарон диданд. Онҳо моҳияти асосии паёми Ӯро фаҳмиданд. Бо итоаткорӣ Ӯро пайравӣ карданд, шуғлҳои худро тарк намуданд ва ҳаёти худро пурра ба хизмати Худованд бахшиданд.

Худовандо, мо имрӯз низ аз ту пайравӣ мекунем. Ташаккур, ки моро ҳамчун пайравони худ интихоб кардӣ. Ёрӣ деҳ, то мо мисли Ту дигаронро дӯст дорем ва ба ниёзмандон кӯмак расонем. Бигзор ман на танҳо дар ин ҷаҳон муваффақ бошам, балки содиқона ба он чизе, ки Ту мехоҳӣ ман бошам ва анҷом диҳам, амал намоям.

Луқо 6:17–19 – Аҳкоми хушбахтӣ (аввал)

Дар ин порча бузургии Исои Худованд равшан зоҳир мешавад. Ӯ шифои ҷисмонӣ меорад ва онҳоро, ки рӯҳҳои нопок доштанд, пок месозад. Бисёре аз мардум мехостанд Ӯро ламс кунанд, зеро аз Ӯ қудрате мебаромад, ки шифо мебахшид. Ва дар ҳамин манзара Ӯ суханоне мегуфт, ки мардумро баракат медоданд.

Аз бисёр ҷиҳат, ин мавъиза бо хушбахтиҳои Инҷили Матто фарқ мекунад. Дар Инҷили Луқо, бо илҳом, чаҳор баракат бо чаҳор мусибат муқоиса карда мешаванд. Ин порча нишон медиҳад: зиндагии вобаста ба Худо бар зидди зиндагии он касе меистад, ки ба ҷаҳон ва сарват эътимод дорад.

Мафҳуми хушбахтӣ дар ин ҷо на ба эҳсосот, балки ба мақоми рӯҳонӣ ва вазъияти шахс такя мекунад. Имон ба Масеҳ бешубҳа ба эҳсосоти инсон таъсир мекунад, вале пеш аз ҳама имон шахсиятро дигар месозад: чӣ гуна инсон худро нигоҳ медорад, вазъиятро мебинад ва мақоми худро дар назди Худо мефаҳмад.

Ҷанбаи маънавии ин хушбахтиҳо сифати ботинии хислатро нишон медиҳад. Рӯҳонӣ будан маънои онро надорад, ки мо либоси муайян ё тоқӣ мепӯшем. Шахси рӯҳонӣ аз Рӯҳи Худост. Сифатҳои рӯҳонии мӯъмин аз дарун пайдо мешаванд, вале дар рафтор муҳаббат, оромӣ, худдорӣ ва меҳрубониро нисбат ба дигарон зоҳир мекунанд.

Дар оятҳои 20 ва 24 муқоиса возеҳ аст: «Хушо камбағалон» ва «Вой бар ҳоли сарватмандон». Камбағалон хоксоранд, ба сарват ва неъматҳои дунёвӣ такя намекунанд. Онҳое, ки ба Худо такя доранд, Салтанати Ӯро меёбанд ва эҳтиёҷоташон қонеъ мешавад. Аммо сарватмандоне, ки танҳо ба роҳат ва моликияти худ такя доранд, тасаллии бардурӯғ пайдо мекунанд ва дар ниҳоят ҳама чизро аз даст медиҳанд. Фақр дар ин ҷо пеш аз ҳама рӯҳонӣ аст: ин набудани мағрурӣ ва худпарастӣ мебошад.

Суханони Исо моро ташвиқ мекунанд, ки танҳо ба Худо такя кунем, то Ӯ ниёзҳои моро қонеъ гардонад. Сарвати дунё метавонад шодӣ ва оромии муваққатӣ диҳад, аммо ҳеҷ гоҳ холигии дили инсонро пурра карда наметавонад.

Хушбахтӣ дуюм ҳамин андешаро идома медиҳад: аз куҷо қаноатмандиро меёбӣ? «Хушо шумо, ки ҳоло гуруснаед, зеро сер хоҳед шуд». Онҳое, ки ба Худо ва роҳҳои Ӯ гуруснаанд, дар Ӯ қаноатмандӣ меёбанд. Камолот ва пуррагии мо аз Худост, на аз ҷомеа ва на аз обрӯйи инсонӣ. Вақте ки мо ба Ӯ имон дорем, Ӯ моро бештару бештар пур мекунад.

Худовандо, маро қонеъ гардон ва имрӯз роҳнамоӣ кун. Ман метавонам ба Ту бовар кунам, ба Ту такя намоям ва дар ҳама муносибатҳои ҳаррӯзаи худ Ту ва иродаи Туро ҷустуҷӯ кунам.

Луқо 6:20–26 – Аҳкоми хушбахтӣ (қисми дуюм)

Одамони хушбахт ва бадбахт

20 Исо ба шогирдонаш чашм дӯхта гуфт: «Хушбахтед шумо, ки ҳоло бечораед, чунки Подшоҳии Худо аз они шумост. 21 Хушбахтед шумо, ки ҳоло гуруснаед, чунки сер хоҳед шуд. Хушбахтед шумо, ки ҳоло гиря мекунед, зеро хандон хоҳед шуд. 22 Хушбахтед шумо, вақте ки мардум ба хотири Писари Одамизод ба шумо нафрат доранд, шуморо аз байнашон меронанду дашном дода туҳмат мекунанд. 23 Дар он рӯз шодӣ кунед ва аз хурсандӣ рақс кунеду донед, ки Худо дар осмон бароятон мукофоти калон дорад. Аҷдоди гузаштаи ин мардум бо пайғамбарон ҳамин тавр рафтор мекарданд. 24 Лекин вой бар ҳоли шумо, эй сарватмандон, зеро танҳо дар ин дунё хурсандӣ мекунед. 25 Вой бар ҳоли шумо, ки ҳоло сер ҳастед, чунки гурусна хоҳед монд. Вой бар ҳоли шумо, ки ҳоло механдед, зеро гирёну нолон хоҳед шуд. 26 Вой бар ҳоли шумо, вақте ки ҳама шуморо таърифу тавсиф мекунанд, чунки аҷдодони ин одамон низ бо пайғамбарони бардурӯғ ҳамин тавр рафтор мекарданд.

Баракатҳо маънои муносибати шодмонӣ бо Худоро доранд, на аз ҳисоби аъмоли неки мо. Ин порча ба мо роҳнамоӣ медиҳад, ки чӣ гуна зиндагӣ кунем ва ба мушкилоте, ки дар атрофи мо ҳастанд, ҷавоб диҳем.

Ҳар яки мо бо ғаму андӯҳи шахсӣ рӯ ба рӯ мешавад. Аммо дар имони мо инчунин унсури андӯҳ барои гумроҳии ҷаҳон вуҷуд дорад. Савол ин аст: мо ба ҳаёт чӣ гуна нигоҳ мекунем? Оё мо аз ҷаҳон вобаста ҳастем, то хушбахт шавем, ё хушбахтии ҳақиқиро аз Худованд меҷӯем?

Исо дар бораи таъқибот сухан мегӯяд ва нишон медиҳад, ки чӣ гуна бояд ба он муносибат кунем. Зери фишор, характери ҳақиқии мо ошкор мешавад.

Хушбахтанд бенавоён, ки аз Худо бой мешаванд. Одамони Хушбахтанд гуруснагон, ки Худо онҳоро сер мекунад. Хушбахтанд онҳое, ки ғаму андӯҳ ва таъқиботро таҷриба мекунанд, зеро дар ҳузури Худо шод хоҳанд шуд.

Аммо «войҳо», ки дар оятҳои 24–26 оварда шудаанд, ба онҳое дахл доранд, ки ҷавобҳои зиндагиро бе назари рӯҳонӣ меҷӯянд. Ин оятҳо нишон медиҳанд, ки инсон чӣ гуна зиндагӣ мекунад: ҷустуҷӯи ризоияти одамон, ҷустуҷӯи хурсандии заминӣ ё ҷустуҷӯи писанд омадани Худо.

Ба ибораи дигар, оё мо писанд омадани Худоро интихоб мекунем ё кӯшиш мекунем одамонро хушнуд созем? «Войҳо» ба онҳое равона шудааст, ки қаноатмандии дунёро меҷӯянд ва ба воқеияти рӯҳонӣ беэътиноӣ мекунанд.

Мо бояд андеша кунем: то чӣ андоза дигаронро фиреб медиҳем, вақте ки танҳо фоидаи молиявӣ меҷӯем, ё то чӣ андоза ба дигарон беҳурматӣ мекунем, вақте ки аз заъфҳои онҳо механдем? Дар баробари ин, ҳамдардӣ нисбат ба одамон ва вобастагӣ ба Худо роҳи ҳақиқии баракат аст.

Вақте ки мо барои Масеҳ устувор мемонем, ҳатто дар таъқибот метавонем шодӣ кунем. Ӯ ба мо қувват ва қобилияти содиқ монданро ато мекунад. Дар миёни муқовимат ба имони мо, мо дарк мекунем, ки ҳоло ҳам мукофот дорем — хушбахтӣ дар Худо ва мукофоти абадӣ дар осмон.

Ояти 26 дар бораи ҷустуҷӯи ризоияти одамон сухан мегӯяд. Агар ҳама дар бораи мо танҳо хуб гӯянд, эҳтимоли зиёд вуҷуд дорад, ки мо барои писанд омадани онҳо созиш кардаем. Аммо писанд омадани Худо на ҳамеша маънои писанд омадани одамонро дорад.

Худовандо, ба ман шодии Худро ато фармо, то ки ман дар Ту шод шавам, ҳатто вақте ки ҷомеа ба имони ман муқобилат мекунад. Имрӯз маро қувват деҳ, то дар роҳи Ту равам ва дар Ту устувор бимонам, зеро медонам, ки Ту маро ёрӣ ва роҳнамоӣ хоҳӣ кард.