Дӯст доштани душманон – Луқо 6:27-45

Луқо 6:27-36 – Душманони худро дӯст доред

Дӯст доштани душманон

27 Ман ба шумо, ки суханамро мешунавед, мегӯям: душманонатонро дӯст доред ва ба онҳое, ки аз шумо нафрат доранд, некӣ кунед, 28 барои онҳое, ки шуморо лаънат мекунанд, баракат талабед ва барои онҳое, ки ба шумо бадӣ мекунанд, дуои хайр гӯед. 29 Агар касе ба як тарафи рӯятон занад, тарафи дигари рӯятонро ба ӯ гардонед ва агар касе ҷомаатонро кашида гирад, монед, ки куртаатонро ҳам бигирад. 30 Ҳар кӣ аз шумо чизе талаб кунад, онро ба ӯ диҳед ва ҳар кӣ чизи шуморо бигирад, баргардондани онро талаб накунед.

31 Пас, ҳар рафтореро, ки аз дигарон нисбати худ дидан хоҳед, ҳамон тавр аввал худи шумо нисбати дигарон рафтор кунед. 32 Агар шумо фақат касонеро дӯст доред, ки шуморо дӯст медоранд, чӣ ҷойи таъриф? Зеро гунаҳкорон ҳам дӯстдорони худро дӯст медоранд. 33 Агар фақат ба касоне, ки ба шумо некӣ мекунанд, некӣ кунед, шумо чӣ ифтихоре доред? Зеро гунаҳкорон низ ҳамин тавр рафтор мекунанд. 34 Агар ба касе қарз диҳеду умеди пас гирифтани онро дошта бошед, чӣ фоида дорад? Зеро гунаҳкорон низ ба гунаҳкорон қарз дода, интизори пас гирифтани он ҳастанд. 35 Вале шумо душманонатонро дӯст доред, некӣ кунед ва қарз диҳеду интизори гирифтани он нашавед. Он гоҳ мукофоти бузурге насибатон гашта, фарзандони Худои Таоло хоҳед буд. Зеро Худо ба одамони бад ва кӯрнамак ҳам меҳрубонӣ мекунад. 36 Пас, ҳамон тавре ки Падари шумо раҳмдил аст, шумо низ раҳмдил бошед.

Суханони Исо дар ин ҷо дар бораи касе меравад, ки аз ин ҷаҳон нест. Чӣ тавр мо метавонем душманони худро дӯст дорем, онҳое, ки моро лаънат мекунанд, баракат диҳем ва ҳатто ба онҳое, ки мехоҳанд ба мо зарар расонанд, некӣ кунем? Танҳо бо Рӯҳи Худо, ки моро ба одамони нав табдил медиҳад, мо қодир мешавем ҳатто то андозае ин корро иҷро намоем.

Муҳаббати масеҳӣ нисбати душманон ин аст – онҳоро дӯст доштан, баракат додан ва барои онҳо дуо гуфтан. Шояд мо натавонем эҳсосоти худро пурра идора кунем, аммо бо кӯмаки Худо метавонем қарор гирем, ки чӣ гуна бо ин эҳсосот муносибат кунем. Мо интихоб мекунем: дӯст доштан, баракат додан ва барои онҳо дуо гуфтан.

Суханони Исо зидди инстинктҳои табиии мо мераванд. Модоме ки мо мехоҳем аз бепарвоён ва бераҳмон канорагирӣ кунем, танҳо бо Масеҳ мо метавонем тарзи нави фикр кардан ва муносибат кардан ба дигаронро омӯзем.

Исо мегӯяд: “Ман ба шумо, ки суханамро мешунавед, мегӯям: душманонатонро дӯст доред ва ба онҳое, ки аз шумо нафрат доранд, некӣ кунед; барои онҳое, ки шуморо лаънат мекунанд, баракат талабед ва барои онҳое, ки ба шумо бадӣ мекунанд, дуои хайр гӯед.”

Одатан мо роҳи муҳофизати обру ва эътибори худро меҷӯем. Аммо дар ин ҷо сухан аз муҳофизати худ нест, балки аз эҳтиром ва инъикоси Масеҳ меравад. Савол ин аст: мо чӣ гуна обруи Ӯро инъикос мекунем?

Дар ояти 31 гуфта шудааст: “Пас, ҳар рафтореро, ки аз дигарон нисбати худ дидан хоҳед, ҳамон тавр аввал худи шумо нисбати дигарон рафтор кунед.”

Қоидаи тиллоӣ на он аст, ки бо дигарон ҳамон тавр рафтор кун, ки онҳо бо ту мекунанд, зеро ин метавонад ба интиқом оварда расонад. Балки чӣ гуна мехоҳӣ, ки бо эҳтиром ва муҳаббат нисбати ту рафтор шавад, худ ҳамон тавр бо дигарон рафтор кун.

Ин сухан ба дили мо мерасад: муҳаббат аз интиқом бузургтар аст, аз талаб кардани эҳтиром баландтар аст ва ҳатто моро водор месозад, ки барои Масеҳ аз обруи шахсии худ даст кашем.

Масалҳо ва саволҳое, ки Исо меорад, нишон медиҳанд, ки муҳаббати мо ба дигарон тибқи меъёрҳои Худо чен мешавад. Мо барои эътибори шахсӣ зиндагӣ мекунем ё барои эҳтироми Худо? Оё мо аз дигарон эҳтиром талаб мекунем ва интизорем, ки баргардонанд? Ё худ интизориҳои шахсии худро канор мегузорем ва фидокорона дӯст медорем?

Дар ин порча мисолҳои амалӣ оварда шудаанд, ки чӣ гуна имондорон бояд рафтор кунанд. Вақте ки касе шуморо дашном медиҳад (6:28) – мо ҷавобан лаънат намекунем. Вақте ки кас ба ту зулм мекунад ё чизеро ноҳақ аз ту мегирад – мо бо сабр ва меҳрубонӣ муносибат мекунем. Тавассути чунин ҳолатҳо мо хислати Худоро инъикос менамоем (6:36).

Худо раҳмдил аст – на барои он ки мо сазовор ҳастем, балки барои он ки Ӯ муҳаббат аст. Ӯ медиҳад, ҳатто вақте ки мо сазовор нестем. Ҳамин тавр, вақте ки мо мисли Масеҳ зиндагӣ мекунем, мо низ некиро нишон медиҳем, ҳатто нисбати онҳое, ки ба назари мо сазовор нестанд.

Худовандо, диле ба ман деҳ, ки омода бошад дигаронро ба манфиати онҳо дӯст дорад. Ба ман ёрӣ деҳ, ки Масеҳро инъикос кунам ва барои Ту ва барои дигарон бо омодагӣ қурбонӣ кунам, бе он ки аз онҳо иззат ё ҷавоб интизор шавам. Дилу чашме ба ман ато намо, то мисли Ту зиндагӣ кунам, Худовандо.

Луқо 6:37–42 – Меҳрубон бош, ҳукм накун!

37 Дигаронро айбдор накунед ва шумо низ айбдор карда намешавед. Ҳукм накунед ва ба ҳукм дучор намешавед. Ҳамаро бубахшед ва шумо низ бахшида мешавед. 38 Бидиҳед ва ба шумо низ дода мешавад: то ба андозаи зиёди ҷунбонидаю фишурдашуда ва лабрезшуда ба шумо дода мешавад, зеро бо кадом санги тарозу, ки баркашед, бо ҳамон санг барои шумо бармекашанд».

39 Ҳамчунин Ӯ масалеро ба онҳо гуфт: «Оё як кӯр ба кӯри дигар роҳ нишон дода метавонад? Магар ҳар дуяшон ба чоҳ намеафтанд? 40 Шогирд аз устодаш баландтар нест. Аммо вақте ки пурра таълим мегирад, монанди устодаш мешавад.

41 Чаро шумо хасро дар чашми бародари худ мебинеду кундаро, ки дар чашми худатон ҳаст, намебинед? 42 Чӣ хел ҷуръат карда ба бародаратон мегӯед: „Эй бародар, иҷозат деҳ хасро аз чашмат барорам“, вақте ки кундаро дар чашми худ намебинед? Эй дурӯяҳо! Аввал кундаро аз чашми худатон бароред, он гоҳ дурусттар дида метавонед, ки чӣ хел хасро аз чашми бародаратон бароред.

Исо моро насиҳат медиҳад, ки дигаронро доварӣ накунем. Ин фармон махсус барои имондорон аст. Яъне мо набояд айбҷӯӣ кунем ё дигаронро барои худнамоӣ танқид намоем. Бояд аз суханҳо ва фикрҳои манфӣ худдорӣ кунем – маҳз ҳамин дар маркази насиҳати Исо меистад.

Аксар вақт касоне, ки танқид мекунанд, худ аз ҷониби дигарон сахт маҳкум мешаванд. Аз ин рӯ, Исо мегӯяд: «Доварӣ накунед, то шуморо доварӣ накунанд.» Ва инро бо насиҳати дигар пурқувват мекунад: «Маҳкум накунед.» Пайравони Исо бояд раҳм ва муҳаббат нишон диҳанд, на сахтгирӣ ва айбҷӯиро. Чунки сахтӣ Масеҳро намоиш намедиҳад, балки муҳаббат ва марҳамат Ӯро инъикос мекунад.

Шогирдони ҳақиқии Масеҳ мебахшанд ва ҳамеша омодаанд ба дигарон низ бахшиш диҳанд. Кина доштан ва набахшидан ба Худо эҳтиром намеорад. Ин маънои онро надорад, ки мо якдигарро бе масъулият мегузорем, балки муносибатҳои мо бояд бар бахшиш ва ваҳдат асос ёбанд. Доварӣ кардан аксар вақт нишонаи нобахшиданӣ аст.

Исо мефармояд (оят 38): «Бидиҳед, ва ба шумо низ дода мешавад: андозаи пур, ҷунбонидаю фишурда ва лабрезшуда ба домани шумо рехта мешавад; зеро бо ҳамон санг, ки шумо месанҷед, ба шумо низ санҷида хоҳад шуд.»

Яъне агар мо бахшем, бахшида мешавем; агар маҳкум кунем, маҳкум хоҳем шуд. Ин бештар ба муносибатҳои ҳаётии мо дахл дорад, на танҳо ба доварии абадӣ. Агар мо барои бахшидан ва додан зиндагӣ кунем, Худо ҳам дар зиндагии мо ҳаминро таъмин мекунад. Агар танҳо барои гирифтани чизе зиндагӣ кунем, Худо роҳи даст доданро иҷозат медиҳад. Ин қонун на танҳо ба пул дахл дорад, балки ба тамоми ҳаёти мо – вақти мо, меҳрубонии мо ва хизмат ба дигарон низ.

Исо ҳамчунин мегӯяд, ки мо наметавонем чашмонамонро пӯшем ва мисли кӯрҳо зиндагӣ кунем. Аввал бояд чашмони худро пок кунем, хатоҳои худро бинем ва ислоҳ кунем. Фақат баъд мо метавонем ба бародари худ кӯмак кунем (оятҳои 41–42). Фурӯтанӣ ва меҳрубонӣ аз сахтгирӣ ва айбҷӯӣ беҳтар аст.

Шоири бузург Саъдӣ мегӯяд:

«Такаббур бувад одатӣ ҷоҳилон,

Такаббур наёяд зи соҳибдилон.

Такаббур Азозилро хор кард,

Ба зиндони лаънат гирифтор кард.

Касеро, ки хислат такаббур бувад,

Сараш пурғурур аз тасаввур бувад.»

Парвардигоро, ба ман рӯҳи саховатмандӣ ва омурзиши Худро ато кун. Ба ман ёрӣ деҳ, ки пеш аз доварӣ ҳамеша марҳаматро интихоб намоям. Пеш аз ҷавоби сахтгирона, ба ман омӯз, ки бо муҳаббат ҷавоб диҳам. Ба ман рӯҳи меҳрубонӣ деҳ, то мисли Ту зиндагӣ кунам, Худовандо.

Луқо 6:43-45 – Дарахт ва меваи он

43 Ҳаргиз дарахти хуб меваи бад ва ё дарахти бад меваи хуб намедиҳад. 44 Чӣ хел будани дарахт аз мевааш маълум мегардад. Аз буттаи хор анҷир намечинанд ва ё ҳосили ангур намегиранд. 45 Шахси нек аз хазинаи неки дилаш некиро ва шахси бад аз хазинаи бади дилаш бадиро мебарорад, зеро он чизе ки дар дилатон ҳаст, лабрез шуда, аз забонатон берун меояд.

Дар Осиёи Миёна мо дарахтони мевадиханда дорем, ки зиндагии моро таъмин мекунанд. Мо аз ҳар мавсими нави меваҳои тару тоза лаззат мебарем. Пас аз гармии тобистон, мо меваҳои зиёдеро хушк мекунем, то дар тӯли зимистон ба онҳо дастрасӣ пайдо кунем. Дар ин ҷо мо мебинем, ки Исо он чизеро истифода мебарад, ки мо дар бораи дидани дарахти мевадиҳандаи хуб медонем.

Биёед бубинем, ки ин параграф барои мо ҳамчун масеҳиён чӣ маъно дорад.

Ҳаргиз дарахти хуб меваи бад ва ё дарахти бад меваи хуб намедиҳад. Мо мегӯем: “Аз дарахти бодоми пӯсташ тунук, бодоми пӯсташ тунук мерӯяд”. Хусусияти манбаъ дар мевааш намоён мешавад. Дарахтҳо саломатии худро нишон медиҳанд. Агар дарахт хуб бошад, пас меваи хуб ва баргҳои солим пайдо мешаванд. Аммо агар дарахт бебаҳо бошад, мевае намеояд ва аксар вақт беморӣ зоҳир мешавад.

Чӣ хел будани дарахт аз мевааш маълум мегардад. Масиҳӣ меваи хубро нишон медиҳад. Касе, ки самаре намедиҳад, имони худро исбот карда наметавонад. Мо аз куҷо медонем, ки шахс масеҳӣ аст? Аввал мо мебинем, ки онҳо чӣ гуна зиндагӣ мекунанд ва имони худро чӣ гуна нишон медиҳанд.

Аз буттаи хор анҷир намечинанд ва ё ҳосили ангур намегиранд. Ҳар яки мо дар дили худ чӣ гуна ганҷ дорад? Ин дар амалҳои мо зоҳир мешавад. Мисоли дарахт ба мо хотиррасон мекунад, ки дарахти мевадиҳанда ҳамеша он чизеро ба вуҷуд меорад, ки ба хислати дарахт мувофиқ аст.

Шахси нек аз хазинаи неки дилаш некиро ва шахси бад аз хазинаи бади дилаш бадиро мебарорад, зеро он чӣ дар дилатон ҳаст, лабрез шуда, аз забонатон берун меояд. Дил макони ганҷест, ки дар он неку бад нигоҳ дошта мешавад. Дар бораи фаровонии ашёи захирашуда даҳони мо гувоҳӣ медиҳад. Суханони мо дили моро ошкор мекунанд.

Чӣ тавр мо дарахте шавем, ки меваеро, ки Худо мехоҳад, медиҳад?

Агар мо худро дар назди оби Худо шинонем ва бигзорем, ки Каломи Ӯ моро ғизо диҳад, мо метавонем пурсамар шавем.

Худовандо, решаҳои маро мустаҳкам кун, то Каломи Туро гирад. Бигзор, ки имрӯз маро об диҳӣ, то меваи шуморо писанд оварам. Бигзор хислати ман ба эътиқоди ман ба шумо мувофиқат кунад.