Китоби Рут, боби 1
Боби 1 — Имони Рут ва рӯй гардонданаш ба Худо
Дар аввали китоби Рут мо мебинем, ки Элимелех ба ҷойи он ки ба Худо таваккал кунад, роҳи худро интихоб кард. Ӯ як шахси яҳудӣ, ӯ Замини ваъдашударо ватани худ медонист ва қарор кард, ки онро тарк кунад, ки баръакси сафари Иброҳим буд. Ба назар чунин мерасад, ки ӯ ба Худо эътимод надорад, бинобар ин фаҳмиши худро меҷӯяд (Масалҳо 3:5-6). Ӯ дар Байт-Лаҳм зиндагӣ мекард. Номи Байт-Лаҳм маънои «хонаи нон»-ро дорад, аммо дар он ҷо қаҳтӣ омад. Номи Элимелех маънои «Худо Подшоҳ аст»-ро дорад, вале ӯ ба подшоҳии Худо эътимод накард. Ба фикри худ, роҳи беҳтар ин буд, ки ба замини Мӯоб кӯч бандад.
1 Ва воқеъ шуд дар айёми ҳокимияти доварон, ки бар замин қаҳтӣ падид омад. Ва марде аз Байт‐Лаҳми Яҳудо рафт, то ки дар ноҳияи Мӯоб маскан гирад, — ӯ ва занаш, ва ду писараш. 2 Номи он мард Элимелех буд, ва номи занаш — Ноомӣ, ва номи ду писараш — Маҳлӯн ва Килйӯн. Онҳо эфротиёни Байт‐Лаҳми Яҳудо буданд, ва ба ноҳияи Мӯоб омада, дар он сокин шуданд. 3 Ва Элимелех, шавҳари Ноомӣ, мурд, ва ӯ бо ду писараш монд.
4 Онҳо барои худ занони мӯобия гирифтанд, ки номи яке Орфо ва номи дигаре Рут буд; ва дар он ҷо қариб даҳ сол иқомат карданд. 5 Ва ҳар дуяшон — Маҳлӯн ва Килйӯн низ мурданд; ва он зан аз ду фарзандаш ва аз шавҳараш маҳрум монд. 6 Ва ӯ бо келинҳои худ бархост, то ки аз ноҳияи Мӯоб баргардад, зеро дар ноҳияи Мӯоб шунид, ки Худованд қавми Худро тафаққуд намуда, ба онҳо нон додааст; 7 Ва аз маконе ки дар он иқомат дошт, берун омад, ва ду келинаш ҳамроҳи ӯ буданд; ва роҳсипор шуданд, то ки ба замини Яҳудо баргарданд.
8 Ноомӣ ба ду келини худ гуфт: «Биравед, ва ҳар яке ба хонаи модари худ баргардед. Бигзор Худованд ба шумо эҳсон кунад, чунон ки шумо ба мурдагон ва ба ман кардед! 9 Бигзор Худованд ба шумо ато кунад, ки ҳар кадоматон дар хонаи шавҳари худ фароғат ёбед!» Ва онҳоро бӯса кард. Вале онҳо овози худро баланд карда, гиристанд, 10 Ва ба ӯ гуфтанд, ки «бо ту назди қавми ту хоҳем баргашт». 11 Валекин Ноомӣ гуфт: «Баргардед, духтаронам! Чаро ҳамроҳи ман меоед? Оё ҳанӯз дар амъои ман писарон ҳастанд, ки барои шумо шавҳар шаванд?
12 Баргардед, духтаронам, биравед! Зеро ки ман пир шудаам ва наметавонам шавҳар кунам. Ҳатто агар мегуфтам, ки „ҳанӯз умеде дорам“, ва худи ҳамин шаб шавҳар мекардам ва писарон низ мезоидам, — 13 Оё ба онҳо то дами калон шуданашон интизорӣ хоҳед кашид? Оё аз барои онҳо худро аз шавҳар кардан хоҳед боздошт? Не, духтаронам! Қисмати шумо барои ман бағоят ғамангез аст; дар асл, дасти Худованд ба ман шикаст расондааст».
14 Онҳо боз овози худро баланд карда, гиристанд. Ва Орфо модаршӯи худро бӯсида, видоъ кард, вале Рут бо ӯ монд; 15 Ва ӯ гуфт: «Инак, дағечат назди қавми худ ва назди худоёни худ баргашт; ту низ аз паси дағечат баргард». (1:1-14, KM99)
Имрӯз ҳам бисёр одамон чунин фикр мекунанд: «Агар ба шаҳри дигар ё кишвари дигар равам, зиндагиям беҳтар мешавад.» Албатта, баъзан кӯчидан лозим мешавад, аммо агар мушкили асосӣ дар дили инсон бошад, он мушкил ҳамроҳи ӯ меравад. Дар байни тоҷикон ҳам мегӯянд: «Аз худ гурехта намешавад.» Агар дил ором набошад, ҳатто беҳтарин ҷой ҳам оромӣ намедиҳад. Оромии ҳақиқӣ аз муносибати дуруст бо Худо сар мешавад, на аз иваз кардани ҷой.
Дар Мӯоб фоҷиа паси фоҷиа омад. Элимелех ва баъд ҳар ду писараш мурданд. Се зан — Наомӣ, Рут ва Орфо — бе шавҳар ва бе касе монданд, ки онҳоро таъмин кунад.
Баъд аз чанд вақт Наомӣ шунид, ки Худо боз ба қавми Исроил баракат додааст ва дар Байт-Лаҳм ғизо пайдо шудааст. Ӯ қарор кард, ки ба ватанаш баргардад. Ба ду келинаш гуфт, ки дар Мӯоб монанд, назди хешу табори худ баргарданд ва агар имкон бошад, боз оиладор шаванд. Ӯ намехост онҳоро ба зиндагии душвор ҳамроҳи худ барад.
Орфо бо ғам хайрухуш кард ва баргашт. Аммо Рут аз Наомӣ ҷудо нашуд. Ӯ ба модаршӯяш часпид ва гуфт: «Ҳар ҷо, ки ту равӣ, ман ҳам меравам… Қавми ту қавми ман ва Худои ту Худои ман хоҳад буд» (Рут 1:16–17, KM99).
16 Вале Рут гуфт: «Маро водор накун, ки туро тарк намоям ва аз пеши ту баргардам, зеро ба ҳар ҷое ки ту биравӣ, хоҳам рафт, ва дар ҳар ҷое ки ту иқомат кунӣ, иқомат хоҳам кард: қавми ту қавми ман ва Худои ту Худои ман хоҳад буд; 17 Дар ҳар ҷое ки ту бимирӣ, хоҳам мурд ва дар он ҷо дафн хоҳам шуд. Бигзор Худованд дар ҳаққи ман чунин ва чунин кунад ва зиёда аз он кунад, агар чизе ғайр аз марг маро аз ту ҷудо кунад!» 18 Чун ӯ дид, ки вай азми қавӣ дорад ҳамроҳи ӯ биравад, дигар ба вай сухане нагуфт. 19 Ва ҳар дуяшон равона шуданд, то даме ки ба Байт‐Лаҳм расиданд. Ва ҳангоме ки ба Байт‐Лаҳм ворид шуданд, тамоми аҳли шаҳр аз онҳо ба ҳаяҷон омаданд, ва занон гуфтанд: «Оё ин Ноомист?»
20 Ба онҳо гуфт: «Маро Ноомӣ нахонед, балки Марро бихонед, зеро ки Қодир талхии зиёде бар сарам овард: 21 Ман пурганҷ рафта будам, ва Худованд маро тиҳидаст баргардонд. Пас, чаро маро Ноомӣ мехонед, дар сурате ки Худованд маро ба азобу уқубат гирифтор кардааст, ва Қодир бадбахтӣ бар сарам овардааст?» 22 Ва Ноомӣ чунин баргашт, ва келинаш — Рути мӯобия, ки аз ноҳияи Мӯоб баргашта буд, ҳамроҳи ӯ буд; ва онҳо дар ибтидои дарави ҷав ба Байт‐Лаҳм ворид шуданд. (1:16-22, KM99)
Ин танҳо ваъдаи дӯстӣ набуд. Рут Худои Исроил — Яҳуворо, Худои аҳдро, ҳамчун Худои худ қабул кард. Ӯ танҳо ҷойи зиндагиро иваз накард, балки тамоми зиндагии худро ба Худо супурд.
Номи Рут эҳтимол маънои «ҳамроҳ» ё «рафиқ»-ро дорад. Ӯ зани одӣ буд, на сарватманд ва на шахси машҳур. Аммо Худо ба дили пуримони ӯ назар кард. Барои Худо насаб, миллат ё дороӣ муҳим нест; Ӯ дили ба Ӯ таслимшударо меҷӯяд.
Бо илҳоми илоҳӣ мо мебинем, ки рӯйдодҳо ошкор месозанд: дасти Худо дар паси парда амал мекард. Қаҳтӣ ба охир расид, ғизо пайдо гардид ва вақти баргаштани Наомӣ фаро расид. Инҳо танҳо тасодуф набуданд. Худо воқеаҳои зиндагиро барои иҷро шудани нақшаи Худ истифода мебурд.
Мо ҳам бисёр вақт танҳо воқеаҳоро мебинем, вале дасти Худоро намебинем. Баъдтар, вақте ба гузашта нигоҳ мекунем, мефаҳмем, ки Худо тамоми вақт моро роҳнамоӣ мекард. Чӣ тавре тоҷикон мегӯянд: «Баъд аз борон замин сабз мешавад.» Баъзан танҳо баъди гузаштани рӯзҳои сахт баракати Худоро равшан мебинем.
Қарори Рут бисёр ҷиддӣ буд. Ӯ ватани худ, хешу табор, забон, расму оин ва ҳатто худоёни пешинаашро тарк кард. Барои як бевазани ҷавон ин кори бисёр душвор буд. Ӯ дигар ба чизҳое, ки пештар такя мекард, такя накард. Ӯ танҳо ба Худо такя намуд.
Ин мисли он аст, ки касе барои пайравӣ аз Масеҳ аз таънаи мардум, аз фишори хешовандон ё аз аз даст додани баъзе имкониятҳо наҳаросад. Баъзе имондорони тоҷик низ барои пайравӣ аз Худованд чунин қурбониҳо медиҳанд. Вале Худо ҳеҷ гоҳ касеро, ки ба Ӯ такя мекунад, танҳо намегузорад.
Имони Рут оғози кори бузурги Худо гардид. Ӯ зани ғайрияҳудӣ буд, аммо Худо ӯро ба нақшаи наҷоти ҷаҳон дохил кард. Аз насли Рут баъдтар подшоҳ Довуд ба дунё омад ва дар ниҳоят, Исои Масеҳ низ аз ҳамин насл таваллуд шуд (Матто 1:5). Он чизе, ки аз назари одамон хурду одӣ менамуд, дар дасти Худо ба қисми нақшаи бузурги Ӯ табдил ёфт.
Эй Падари меҳрубон, шукр мегӯем, ки Ту ҳамеша дар зиндагии мо амал мекунӣ, ҳатто вақте мо инро намебинем. Ба мо имон деҳ, то мисли Рут ба Ту пурра таваккал кунем ва аз пайравии Ту барнагардем. Вақте роҳи пеши мо норавшан аст, ба мо ёрӣ деҳ, ки ба ваъдаҳои Ту такя кунем. Чашмони моро кушо, то дар ҳар вазъият дасти Туро бинем ва донем, ки Ту ҳама чизро барои некии дӯстдорони Худ ба кор мебарӣ. Бигзор дили мо ҳар рӯз бештар ба Ту часпад ва зиндагии мо Туро ҷалол диҳад. Ба номи Исои Масеҳ дуо мекунем. Омин.