Эҳёи Исо – Луқо 24

Исо эҳё шуд ва ин боб ба мо шоҳидони касонеро, ки Ӯро дида буданд, нишон медиҳад. Ӯ дар давоми 40 рӯз зоҳир шуд ва исбот кард, ки ӯ зинда аст, пеш аз он ки ба осмон сууд кунад.

Луқо 24:1–12 — Қабри холӣ

«Чаро зиндаро дар байни мурдаҳо меҷӯед? Ӯ зинда шуд ва дар ин ҷо нест.» (24:5–6)

Субҳи якшанбе фаро расид ва Исо дар қабр ёфт нашуд. Ин далели эҳёи Ӯст, ки дар ин боб воқеаҳои рӯйдодаро нишон медиҳанд.

Заноне, ки дар салиб буданд, акнун меоянд, то ба бадани Исо ҳанут гузоранд. Рӯзи ҷумъа, рӯзи истироҳат, бо ғуруби офтоб оғоз мешуд ва онҳо барои анҷоми ин маросим вақт надоштанд.

Ояти 10 номҳои ин занонро медиҳад, ки метавонанд ба ин ҳодиса шаҳодат диҳанд:

«Ин воқеаро ба фиристодагон Марями Маҷдалия, Юҳанна, Марями модари Яъқуб ва занҳои дигар нақл карданд.» (24:10)

Онҳо шоҳид буданд, ки ҷасади Исои Худованд дар он ҷо нест. Онҳо матоеро диданд, ки ҷасади Ӯро ба он печонида буданд — чизе, ки ҳангоми дафнаш низ дида буданд.

Дар ин қисмат мебинем, ки чӣ тавр Худо занонро барои шоҳидӣ ба шогирдон истифода бурд. Онҳо кӯшиш мекарданд, ки Исоро эҳтиром кунанд ва Худо онҳоро баракат дод, ки аввалин шуда шоҳиди ин воқеаи аҷиб бошанд.

Пас аз ин, онҳо ду нафарро диданд, ки фаришта буданд (24:23), ва он фариштагон аз онҳо пурсиданд, ки чаро Исои зиндаро дар миёни мурдагон ҷустуҷӯ мекунанд. Ӯ дар ин ҷо нест, балки эҳё шудааст. Он гоҳ фариштагон суханони Исоро ба ёдашон оварданд, ки Ӯ бояд азоб кашад, бимирад, маслуб шавад ва эҳё гардад.

Худо аз мурдани Исо ҳайрон нашуд. Нақшаи абадии Худо омадани Исо ба ин ҷаҳон ва ранҷу азоб кашидани Ӯро дар бар мегирифт. Ӯ мемирад ва сипас аз мурдагон бармехезад. Худо инро дар Аҳди Қадим пешгӯӣ карда буд ва Исо низ борҳо ин нақшаро зикр карда буд. Акнун фариштагон эълон мекунанд, ки он чи бояд рӯй медод, иҷро шуд.

Бо вуҷуди ҳамаи ин, шогирдон ба суханони занон ба осонӣ бовар намекарданд. Онҳо шубҳа доштанд ва ба сӯи қабр рафтанд, то бубинанд, ки оё ин чизҳо чунинанд.

Ин порча нишон медиҳад, ки шогирдон инро интизор набуданд. Онҳо аз ин воқеаҳо дар ҳайрат монданд. Худи Петрус ба сӯи қабр медавад, зеро мехоҳад онро бо чашмони худ бубинад. Ӯ меояд ва мебинад, ки қабр холӣ аст. Исо аз мурдагон эҳё шуд.

Худовандо, аксар вақт ман интизори имконнопазир нестам. Ман медонам, ки роҳҳои Ту аз роҳҳои ман хеле баландтаранд. Ту мурдӣ ва дафн шудӣ ва акнун аз мурдагон эҳё гаштӣ. Ту ба ман умед ва ҳаёти нав мебахшӣ. Куфри маро ба имон табдил деҳ.

Луқо 24:13–26 — Бо Исо роҳ рафтан

19 Исо пурсид: «Аз кадом воқеаҳо?» Онҳо гуфтанд: «Аз воқеаҳое, ки бо Исои Носирӣ рӯй дод. Ӯ дар пеши Худову тамоми мардум пайғамбари дар гуфтору кирдор тавоно буд.

20 Вале коҳинони калон ва роҳбарони мо Ӯро ба дасти Пилотус супориданд, то ба марг маҳкум намоянд ва Ӯро ба салиб мехкӯб карданд.» (24:19–20)

Мо мегӯем: «Имон якбора намеояд, мисли субҳ оҳиста медамад». Дар ҳақиқат, имон ногаҳон намеояд, балки мисли субҳ оҳиста инкишоф меёбад.

Ҳамин тавр, «боварӣ қатра-қатра ҷамъ мешавад». Бигзор мо ҳар рӯз дар Каломи Худо бошем, то Худо оҳиста-оҳиста бо мо сухан гӯяд, ва ин суханон дар ниҳоят мисли чашмаи об ҷамъ шуда, моро рӯҳан инкишоф диҳанд.

Шаҳодати яҳудӣ ду шоҳидро барои ҳар гуна ҳодиса талаб мекунад. Дар ин достон низ ду шоҳид ҳастанд, аммо онҳо ҳанӯз бовар намекарданд. Онҳо ҳамаи воқеаҳоро медонистанд, аммо ба ҳақиқат такя намекарданд. Имон танҳо донистан нест, балки бовар кардан ва такя кардан ба ҳақиқат аст. Каломи Худо вобастагӣ ва тарзи эътимоди моро тағйир медиҳад.

Ду мард аз Ерусалим мерафтанд ва дар бораи ҳамаи воқеаҳои рӯйдода суҳбат мекарданд. Бехабар аз онҳо, Исои эҳёшуда ба онҳо ҳамроҳ шуд. Исо мепурсад, ки чӣ ҳодиса рӯй дод, ва онҳо чизеро, ки медонанд, нақл мекунанд.

Онҳо медонанд, ки Исо пайғамбар буд ва қудрати бузурге дошт. Ӯро саркоҳинон барои маслуб кардан супурданд. Онҳо умед доштанд, ки Ӯ миллати онҳоро наҷот медиҳад.

Онҳо инчунин дар бораи занон медонистанд, ки қабр холӣ буд ва фариштагон ба назди онҳо омада, хабар доданд, ки Исо эҳё шудааст. Онҳо шунида буданд, ки шогирдон низ ба қабр рафта, онро холӣ ёфтанд. Бо вуҷуди донистани ҳамаи ин, онҳо ҳанӯз бовар намекарданд. Онҳо далели бештар мехостанд, аммо ба ҳар ҳол бовар накарданд.

Мо мебинем, ки Исо бо онҳо дар ҳамон ҳолате, ки ҳастанд, вохӯрда истодааст. Ӯ бо онҳо роҳ меравад ва онҳоро ба фаҳмиши бештар роҳнамоӣ мекунад. Ӯ пурсаброна мехоҳад, ки онҳо ҳақиқатро кашф кунанд ва ба Каломи Худо бештар такя намоянд.

Аксари мо мисли ин ду нафарем. Мо маълумот ҷамъ мекунем, аммо ба Навиштаҳо бовар намекунем. Мо шунидани ҳикояҳо ва шаҳодатҳоро дӯст медорем, аммо ба бовар кардан ба Исо муқобилат мекунем. Баъзан мо нофаҳмона Каломи Худоро мешунавем, дар ҳоле ки он бояд ба мо қувват ва имон бахшад. Бигзор Худованд ба мо дили кушод ато кунад, то ба Калом имон оварем. Исо ба он ду нафар гуфт: «Эй нодонон! Шумо бо душворӣ ба гуфтаҳои пайғамбарон имон меоваред!» (24:25)

Баъзеҳо мепурсанд, ки чаро онҳо Исоро нашинохтанд. Аввал, онҳо аз рӯйдодҳо рӯҳафтода шуда буданд ва Ӯро ҷустуҷӯ намекарданд. Дуюм, Исои эҳёшуда шояд ба шакле зоҳир шуд, ки онҳо дарҳол Ӯро нашинохтанд. Инчунин, онҳо роҳ мерафтанд ва бештар ба суҳбати худ машғул буданд. Ва ниҳоят, Исо мехост, ки бехабарона ба онҳо наздик шавад, то ба беимонии онҳо кумак кунад. Вақте ки Ӯ нонро шикаст, худро ба онҳо ошкор кард.

Худовандо, беимонии маро дур кун. Бигзор ман на танҳо нигоҳ кунам, балки бовар кунам. Кунҷковии дилу ақли маро барои бунёди имон ва эътиқод истифода кун. Ман ба Ту барои ҳамаи далелҳои эҳёи Ту шукр мегӯям, аммо хоҳонам, ки Ту дар ҳаёти ман зиндагӣ кунӣ. Бигзор ман дар Ту зиндагӣ кунам ва қудрати эҳёи Туро дар ҳаёти худ нишон диҳам.

Луқо 24:27–35 — Пешгӯиҳои Исо

Он гоҳ Ӯ аз навиштаҳои Мусо ва ҳамаи пайғамбарон сар карда, ҳар як ҷойи Навиштаҷотро, ки дар бораи Ӯ гуфта буд, ба онҳо фаҳмонд (24:27).

Ҳангоме ки Исо бо онҳо роҳ мерафт, аз Мусо оғоз карда, сипас ба назди дигар пайғамбарон гузашт ва муфассал фаҳмонд, ки чӣ тавр Масеҳ бояд азоб кашад. Биёед ба баъзе порчаҳои эҳтимолии Ӯ назар кунем:

 • Ҳастӣ 3:15 – «Ва дар миёни ту ва зан, ва дар миёни насли ту ва насли вай адоват меандозам: вай сари туро хоҳад кӯфт, ва ту пошнаи варо хоҳӣ кӯфт».

 • Ҳастӣ 22:12–14 Ва гуфт: «Дасти худро ба писар дароз накун ва ба ӯ чизе накун; зеро акнун донистам, ки ту аз Худо метарсӣ ва писари худро, ки ягонаи туст, аз Ман дареғ надоштӣ». Ва Иброҳим чашм андохта, дид: инак, дар қафо қӯчқоре бо шохҳояш дар бешае андармон шудааст; ва Иброҳим рафта, қӯчқорро гирифт ва онро ба ҷои писараш барои қурбонии сӯхтанӣ баровард. Ва Иброҳим номи он маконро «Адӯной-йирэ» хонд; бинобар ин то имрӯз гуфта мешавад: «Дар кӯҳи Худованд бояд ҳозир шавад».

 • Ишаъё 53:6–7 – Ҳамаамон мисли гӯсфандон гумроҳ будем: ҳар яке ба роҳи худ мерафтем; ва Худованд гуноҳи ҳамаи моро ба гардани Ӯ монд. Ӯ ситам кашид, вале гардан фуровард ва даҳони Худро воз накард; мисли гӯсфанде ки барои забҳ бурда мешавад, ва мисли баррае ки назди пашмтарошонаш безабон аст, Ӯ ҳамчунон даҳони Худро воз накард.

Исо фаҳмонд, ки чӣ тавр ин пешгӯиҳо азобҳои Ӯро пешгӯӣ мекунанд. Бисёре аз яҳудиён дар он вақт ба омадани Масеҳ имон доштанд, вале азоб кашидани Ӯро қабул намекарданд. Бо вуҷуди ин, Навиштаҳо дар бораи уқубат кашидани Ӯ муфассал нақл мекунанд. Ин шогирдон шуниданд ва дилашон ба имон гарм шуд.

Дар китобҳои Мусо мебинем, ки Наҷотдиҳандае меояд ва ба сари мор (Шайтон) мезанад. Инчунин Худо барраро барои қурбонии Исҳоқ медиҳад. Баъдтар Мусо гуфт, ки дар байни халқ пайғамбаре пайдо хоҳад шуд, ки мардум бояд ба суханони Ӯ гӯш диҳанд (Такрори Шариат 18:15–19). Сипас таронаҳо дар бораи марги Масеҳ (Таронаи 17) ва эҳёи Ӯ (Таронаи 15) сухан мегӯянд. Ин Навиштаҳо ба Масеҳ ишора мекунанд.

Вақте ки онҳо роҳ мерафтанд, шом фаро мерасид ва онҳо Исоро илтимос карданд, ки бо онҳо бимонад. Вақте ки онҳо назди дастархон нишастанд, Исо шукргузорӣ кард, нонро шикаст ва ба онҳо дод. Дар он лаҳза чашмони онҳо кушода шуданд ва онҳо Исои эҳёшударо шинохтанд. Ва Ӯ аз назари онҳо нопадид шуд.

Каломи Худо нурест, ки моро дар нақшаи аҷоиб ва абадии Ӯ равшан мекунад. Ба Калом нигоҳ кунед ва бигзор он дар дили шумо фурӯзон шавад, чунон ки дар дили он ду шогирд фурӯзон шуд.

Барои ин шогирдон Каломи Худо ба беимонии онҳо кӯмак кард. Вақте ки онҳо Навиштаҳоро меомӯхтанд, ҳақиқатро диданд ва ин ба онҳо равшанӣ ва боварӣ бахшид. Ба ҳамин монанд, бигзор хондани Каломи Худо моро қувват бахшад ва ба мо роҳнамоӣ диҳад.

Худовандо, чашмони дилҳои моро кушо, то Каломи Туро беҳтар донем ва бифаҳмем. Куфри моро ба нур табдил деҳ ва имонамонро мустаҳкам кун. Ба мо кӯмак кун, ки имрӯз ба Каломи Ту пайравӣ кунем ва онро дар зиндагии худ татбиқ намоем.

Луқо 24:36–43 — Пайдоиши Исо

«Ба дастонам ва пойҳоям нигоҳ кунед, ин Ман ҳастам. Ба Ман даст расонда бинед, ки Ман ҷисму устухон дорам, вале арвоҳ ин чизҳоро надорад» (24:39).

Исои эҳёшуда дар назди шогирдон пайдо мешавад. Ӯ ба онҳо сулҳ меорад ва нишон медиҳад, ки Ӯ зинда аст. Ин порча се ҳақиқати муҳимро пешниҳод мекунад.

Аввалан, Исо мурд ва дафн карда шуд. Шогирдонаш қабри холиро диданд ва бисёре аз онҳо ҷасади Ӯро дар салиб мурда диданд. Баъзеҳо гумон мекунанд, ки Ӯ аз марг наҷот ёфтааст, аммо ин нодуруст аст. Ӯ воқеан мурд ва дар дасту пойҳояш нишонаҳои ин буд.

Сипас, Исо аз мурдагон эҳё шуд. Ӯ ҳамчун Исои эҳёшуда зоҳир мегардад. Ҳар як шубҳаи онҳо акнун бартараф мешавад. Ӯ ба ҳузури онҳо меояд ва бо онҳо сӯҳбат мекунад. Ӯ аз мурдагон баргашт ва зинда аст. Бисёре аз шоҳидони айнӣ Ӯро дида буданд.

Сеюм, Исо на танҳо рӯҳ буд, балки дар ҷисми эҳёшуда зоҳир шуд. Воқеияти ҷисмонии бадани Ӯ равшан аст: Ӯ ба онҳо иҷозат дод, ки ба Ӯ даст расонанд ва ҳатто дар назди онҳо чизе бихӯрад.

Ин саҳна бисёр чизҳоро дар бораи эҳёи ҷисмонӣ нишон медиҳад. Исо метавонист пайдо шавад ва нопадид шавад, бинобар ин бо девор ё макон маҳдуд набуд. Ӯ моҳӣ хӯрд, то нишон диҳад, ки ҳолати Ӯ ҷисмонӣ аст, аммо эҳёшуда. Ӯ ба ғизо ниёз надошт, вале метавонист хӯрок бихӯрад. Ҳамчунин ҷисми эҳёшудаи Ӯ дар пеши назари онҳо зоҳир шуд, то ба онҳо бовар бахшад, ки Ӯ зинда аст.

Калимаи «арвоҳ» (24:39) маънои рӯҳро дорад. Дар фарҳанги тоҷикон ин вожа баъзан барои шахсе истифода мешавад, ки мурдааст ва гӯё саргардон аст. Аммо истифодаи ин калима дар ин ҷо чунин маъно надорад. Ин ҷо таъкид бар фарқияти ҷаҳони рӯҳонӣ ва ҷаҳони ҷисмонӣ аст. Исо нишон медиҳад, ки Ӯ танҳо рӯҳ нест, балки ҷисми эҳёшуда дорад. Ӯ намегӯяд, ки арвоҳи мурдагон дар гирду атроф сайр мекунанд, балки таъкид мекунад, ки Ӯ бо ҷисми эҳёшуда аз мурдагон бархостааст. «Ба Ман ламс кунед ва бубинед, ки Ман воқеӣ ҳастам, на рӯҳ».

Мо медонем, ки касе, ки имон дорад, вақте мемирад, рӯҳаш аз ҷисм ҷудо мешавад ва дар ҳузури Худованд қарор мегирад. Онҳо саргардон намешаванд, балки дар ҳузури Худо ҳастанд. Исо барои тасдиқи эҳёи Худ 40 рӯз дар рӯи замин зоҳир шуд. Ин мӯъҷиза аст, на меъёр. Ҳангоми марг, ҷасад дар қабр мемонад ва интизори қиёмат мешавад, ки дар охири замон рӯй медиҳад.

Пайдоиши Масеҳ ба шогирдон умед бахшид ва ба мо низ. Мо ба Наҷотдиҳандаи эҳёшуда умед дорем, ки моро ба ҳаёти нав зинда мекунад.

Худовандо, ман медонам, ки Ту зинда ҳастӣ ва қодир ҳастӣ, ки маро наҷот диҳӣ. Ман ба эҳёи ҷисмонии Ту бовар дорам ва мехоҳам имрӯз дар Ту зиндагӣ кунам. Ман медонам, ки бо Ту маслуб шудаам, аммо ҳоло дар Ту зиндагӣ мекунам. Ту ба ман ҳаёти нав ва умеди ояндаро мебахшӣ. Ин умед маро ба ҷовидонӣ мебарад ва дар ниҳоят ба ман ҷисми эҳёшуда мебахшӣ.