Нони ҲаррӯзаИнҷили Луқо

Шоми охирини Исо бо шогирдонаш – Луқо 22:1-38

This entry is part 40 of 43 in the series Омӯзиш аз Инҷили Луқо

Луқо 22:1-6 – Замина ба хиёнати Исо


Яҳудо ҳам розӣ шуд ва фурсати муносиб меҷуст, ки аз мардум пинҳонӣ Исоро ба онҳо таслим кунад. (22:6, KMO)

Иди фатир ба иди Фисҳ рост омад. Вақте ки мардуми яҳудӣ аз Миср гурехтанд, онҳо барои хамиртуруши нони худ вақт надоштанд. Онҳо гурехтанд ва иди Фисҳ баргузор шуд. Фисҳ вақте буд, ки онҳо барраеро қурбонӣ мекарданд, то ҷои худро барои кафорат иваз кунад. Иди Фисҳ ба хотираи тӯлонии ҳафтрӯзаи рӯзҳои нони фатир дохил карда шуд.

Сарварони дин мехостанд аз Исо халос шаванд, вале аз мардум метарсиданд. Мардум аз қафои Исо мерафтанд, аз ин рӯ ба онҳо лозим омад, ки Ӯро дар вазъияти ғайриҷамъиятӣ таслим кунанд. Яҳудо, шогирди козиб, тайёр буд, ки барои таслим кардани Исо пул бигирад. Дар матн гуфта мешавад, ки шайтон ба дили ӯ ворид шуд, то хиёнат кунад ва бар хилофи нақшаи Худо амал намояд.

Хиёнати Яҳудо ба Исо аз он иборат буд, ки ба роҳбарон бигӯяд, кай ва дар куҷо онҳо метавонанд Исоро бидуни издиҳоми одамон боздошт кунанд. Чаро ӯ ин корро кард, мо намедонем, аммо ӯ барои ин кор пул гирифт. Аксар вақт, хиёнат дар танҳоӣ сурат мегирад, аммо дар назди омма фош мешавад. Кадом намуди созишномаҳоро шумо дар хусусӣ бастаед? Бо кадом роҳҳо шумо ба Худо хиёнат мекунед? Оё чизҳои дигар, ба монанди пул ва мақом, муҳимтар аз пайравии Исо шудаанд?

Яҳудои хиёнаткор тайёр буд Исоро фурӯшад, зеро Яҳудо тасмим гирифт, ки ба Исо хиёнат кунад ва ӯро таслим кунад. Ба забони тоҷикӣ мегӯем: «Хиёнат кардан» маънои онро дорад, ки касе ин корро пешакӣ мекунад ва ин мисли «Ба пушт корд задан» аст. Ӯ бояд Исоро дӯст медошт, аммо ба ҷои ин ӯ ба Ӯ хиёнат кард.

Тааҷҷубовар аст, ки пешвоёни дин дар муқаддастарин вақти сол мехостанд ба Исо хиёнат кунанд. Вақте ки онҳо бояд дар бораи наҷотҳои аҷиби Худо аз гузашта фикр мекарданд, онҳо танҳо дар бораи он меандешиданд, ки чӣ гуна ба пайғамбаре, ки ба қудрати онҳо муқобилат мекард, марг оваранд. Пештар Исо дар бораи хамиртуруши фарисиён огоҳ карда буд (12:1), ва ин рӯзҳои муқаддас бояд рӯзҳое мебуданд, ки худро аз гуноҳ пок кунанд, вале онҳо дар пайи хиёнат буданд. Дили пок надоштанд.

Шартнома, ё тавре ки юнонӣ мегӯяд, аҳде буд, ки Яҳудо ва мақомоти динӣ барои таслим кардани Исо бастанд. Дар ин ҷо чизе, ки ба назар динӣ менамуд, хеле нодуруст буд. Бевафоӣ ва хиёнат ба Масеҳ набояд ҳамчун аҳд баста шавад. Бо вуҷуди ин, ба номи дин, Худованди мо барои мурдан маслуб карда шуд. Чӣ шармовар ва таассуфовар аст!

Вақте ки дар Луқо 22:3 гуфта мешавад, ки Шайтон ба Яҳудо даромад, ин маънои онро надорад, ки ӯ беайб буд. Аммо ин умқи муқовиматро бар зидди Исо нишон медиҳад. Сарварони дин ва як шогирди Ӯ ба Исо хиёнат карданд, ва Шайтон низ ба куштани Исо даст зад.

Марҳила барои хиёнат ва ҳабси Исо гузошта шудааст. Вақте ки ин воқеаҳо ба вуқӯъ мепайванданд, мо мебинем, ки Исо бо ҷашн ва таълим додани шогирдонаш идома медиҳад. Ӯ бо омодагӣ худро ҳамчун фидия барои гуноҳҳои мо дод.

Худовандо, ба Ту шукр мегӯям, ки нақшаи Ту аз нақшаҳои одамон бузургтар аст. Ту дили моро ва майли хиёнати моро медонӣ. Бигзор дили маро пок гардонӣ, то ба Ту комилан пайравӣ кунам. Бигзор ман ба хотири фоидаи дунявӣ ба Ту хиёнат накунам ва бевафоӣ наҷӯям. Дар ман қалби поке эҷод кун, ки сарфи назар аз фишори ҷомеаи атроф ба Ту пайравӣ кунад. Ба ман дил ва ақли равшан деҳ, то аз Ту пайравӣ кунам.

Луқо 22:7–13 — Тайёрӣ ба иди Фисҳ

Исо ба онҳо гуфт: «Вақте ки ба шаҳр медароед, як мард шуморо пешвоз мегирад, ки кӯзаи об мебарад. Аз паси ӯ равед, то ба хонае, ки медарояд» (22:10, KMO).

Мо дар гуфтори мардумӣ чунин мегӯем: «Пайғамбар аз фардо хабар медиҳад»
ва ҳам: «Пайғамбаре, ки аз оянда хабар надорад, пайғамбар нест». Вақте ки ин қиссаро мехонем, равшан мебинем, ки Исо тафсилоти дақиқи чизҳоеро, ки ҳанӯз рӯй надодаанд, медонад. Ин танҳо як сухани умумӣ нест — Ӯ қадам ба қадам мефаҳмонад, ки чӣ мешавад.

Дар ин порча мебинем, ки Исо Петрус ва Юҳанноро мефиристад, то барои иди Фисҳ омодагӣ бинанд. Ӯ онҳоро ба Ерусалим равона мекунад ва дастурҳои хеле мушаххас медиҳад.

Аввал мегӯяд: вақте ба шаҳр медароед, мардеро мебинед, ки кӯзаи об мебарад. Ин чиз оддӣ менамояд, вале дар он замон ғайриодӣ буд, чун одатан занҳо об мекашиданд. Яъне ин аломате буд, ки онҳоро роҳнамоӣ кунад.

Баъд мегӯяд: аз паси он мард равед. Ҳар ҷое, ки ӯ медарояд, шумо ҳам ба ҳамон хона дароед. Дар он ҷо бояд пурсанд, ки «ҳуҷрае, ки Устод бо шогирдонаш иди Фисҳро мехӯрад, куҷост?» Ва соҳибхона аллакай медонад ва ҷойи тайёршударо нишон медиҳад.

Диққат кун: Исо намегӯяд, ки «рафта ҷое ёбед ва омода кунед». Ӯ мегӯяд: аз паси ин мард равед — ва ҳамон ҷо ҳама чиз аллакай тайёр аст. Яъне роҳнамоӣ хеле дақиқ аст. Ин нишон медиҳад, ки Исо на танҳо ояндаро медонад, балки бо итминони комил сухан мегӯяд. Вақте шогирдон ба шаҳр медароянд, маҳз ҳамон мардро мебинанд. Ҳама чиз ҳамон тавр мешавад, ки Ӯ гуфта буд.

Дар баробари ин, як ҷиҳати дигар ҳам ҳаст. Дар порчаҳои пеш мебинем, ки роҳбарони динӣ мехостанд Исоро дастгир кунанд. Барои ҳамин Исо ҷойи вохӯриро ба ҳама ошкор намекунад. Агар ҳама медонистанд, мумкин буд касе мисли Яҳудо онро фош кунад.

Аммо дар ин ҷо танҳо Петрус ва Юҳанно медонанд. Бо ҳамин роҳ, имкони фош шудан нест. Ин як чорабинии пинҳонӣ ва ҳамзамон як омодагӣ ба ибодат аст.

Пас, ин воқеа танҳо дар бораи ёфтани як хона нест. Ин нишон медиҳад, ки Исо нақшаи Худоро медонад ва ҳама чиз зери назорат аст. Ин вақти тасодуфӣ нест ва на вақти хиёнат — балки вақти он аст, ки Ӯ шогирдонашро ба таври махсус омода кунад.

Аз ин мо чӣ меомӯзем? Худо ояндаро медонад. Ӯ пешакӣ роҳ омода мекунад. Ва вақте ки мо ба Ӯ бовар мекунем, Ӯ метавонад моро роҳнамоӣ кунад ва нигоҳ дорад, ҳатто вақте ки мо ҳама чизро намефаҳмем.


Худовандо, имрӯз маро роҳнамоӣ кун ва иродаи Худро ба ман нишон деҳ. Маро аз бало ва васвасаҳо нигоҳ дор. Маро аз бадӣ ва аз одамоне, ки мехоҳанд ба ман зиён расонанд, ҳифз кун. Ба ман ёрӣ деҳ, ки вақт ҷудо кунам, то танҳо бо Ту бошам, ба Ту ибодат кунам ва бо Ту гуфтугӯ намоям. Бигзор ман тайёрӣ ба ибодатро як қисми муҳими қавӣ шудани имонам донам.

Луқо 22:14–23 — Аҳди охирини зиёфат

Исо ба онҳо гуфт: «Бисёр мехостам, ки пеш аз азобу уқубатҳоям бо шумо ин хӯроки иди Наҷотро бихӯрам» (22:15).

Шоми охирин саҳнаест, ки барои мо ҳамчун имондорон аҳамияти бузург дорад. Аввалан, Исо бисёр мехост, ки бо шогирдонаш дар ин зиёфат иштирок кунад. Ӯ медонист, ки ин аҳди навро оғоз мекунад. Биёед бубинем, ки ин порча ин воқеаро чӣ гуна инъикос мекунад.

Шояд шумо тасвирҳоеро дидаед, ки Исо шогирдонро дар сари дастархон меҳмондорӣ мекунад, аммо калимае, ки дар ояти 14 навишта шудааст, мегӯяд, ки онҳо такя зада буданд. Мисли мо, тоҷикон, онҳо дар фарш нишаста буданд, вале ба эҳтимоли зиёд дастархони паст доштанд ва ба болиштҳо такя мекарданд. Одати яҳудиён такя кардан буд.

Ҳамчунин биёед ин вазъиятро бо он чизе, ки Худо мегӯяд, дарк кунем. Шоми Фисҳ (Хуруҷ 12:1–28) ва Шоми Охирини Исо ҳар ду ба ёдоварӣ асос ёфтаанд, вале ба тарзи хеле мушаххасе, ки марказаш Худо аст. Дар Фисҳ халқи Исроил наҷоти худро аз Миср бозгӯ ва аз нав эҳсос мекунанд, яъне «мо ғулом будем, ҳоло озодем». Вақте ки Исо Шоми Охиринро бо шогирдонаш мехӯрад, Ӯ ҳамин сохторро мегирад ва онро ба худ равона мекунад, гӯё мегӯяд: қурбонии наздики Маро ба ёд оред. Дар ҳар ду ҳолат, ёдоварӣ танҳо эҳтироми гузашта нест, балки шинохтани амали наҷотбахши Худо ва сохтани ҳувияти ҷомеаи имондорон дар атрофи он мебошад. Ин бештар дар бораи он аст, ки Худо чӣ кор кардааст ва мекунад, на дар бораи мурдагон.

Дар фарҳанги Осиёи Марказӣ, аз ҷумла дар байни тоҷикон, хӯрокҳои ёдбуд низ мардумро гирди ҳам меоранд. Оилаҳо ҷамъ мешаванд, дастархон паҳн мешавад ва одамон онҳоеро, ки гузаштаанд, ба ёд меоранд. Ибораҳое мисли «Ёдаш зинда бод» эҳтироми амиқ ба мурдагон ва аҳамияти зинда нигоҳ доштани хотираи онҳоро дар ҷомеа нишон медиҳанд. Аз ин ҷиҳат, як монандӣ ҳаст: ғизо, хотира ва ҷомеа ба ҳам пайваст шудаанд, то гузашта дар замони ҳозира зинда нигоҳ дошта шавад.

Бо вуҷуди ин, як фарқи муҳим ҳаст, ки набояд омехта шавад. Дар амалияи тоҷикон одамон бисёр вақт барои мурдагон дуо мекунанд ва аз Худо мехоҳанд, ки гуноҳҳои онҳо бахшида шаванд ва ҷойи нек дар биҳишт насибашон гардад. Ин андеша ба боварҳои динӣ ва фарҳангии васеътар вобаста аст, ки дуо метавонад ба ҳолати мурдагон таъсир расонад. Аммо ин фикр дар Китоби Муқаддас таълим дода намешавад, зеро дар Ибриён 9:27 гуфта мешавад, ки пас аз марг доварӣ меояд. Ҷойи абадии инсон аз он вобаста аст, ки ӯ дар ин зиндагӣ чӣ кор мекунад ва ба чӣ бовар дорад, на аз он чизе ки дигарон баъд аз маргаш пешниҳод мекунанд.

Баръакс, дар доираи таълимоти Китоби Муқаддас дар бораи Фисҳ ва суханони Исо дар Луқо 22, дар Шоми Охирин таъкид ба наҷоти Худо равона шудааст. Дар он ҷо ба дуо кардан барои мурдагон ё тағйир додани ҳолати онҳо тавассути хӯрок ё ҷамъомадҳо аҳамият дода намешавад. Таваҷҷуҳ ба он аст, ки амалҳои Худо дар додани наҷот ба инсоният ба ёд оварда шаванд ва инсон дар замони ҳозира ҷавоб диҳад, на ин ки ҳолати гузаштагон дигар карда шавад.

Ҳамин тавр, гарчанде ки шакл монанд менамояд — яъне ҷамъ шудан, хӯрок хӯрдан ва ба ёд овардан — маънои аслии онҳо фарқ мекунад. Хӯрокҳои ёдбуди тоҷикон бештар ба эҳтиром, идомаи робита ва ҳатто дуо барои мурдагон равона шудаанд. Ёдоварии Китоби Муқаддас бошад, ба кори наҷотбахши Худо дар марги Масеҳ ва муносибати зиндаи инсон бо Ӯ равона шудааст, на ба нигоҳ доштан ё кумак кардани мурдагон. Фаҳмидани ин фарқият ба имондорон кӯмак мекунад, ки фарҳанги худро дарк кунанд ва ҳамзамон дар зиндагии худ дар Масеҳ рушд намоянд.

Инчунин, мисли ҳар як рӯйдоди бузург, эҳсоси интизорӣ вуҷуд дорад. Исо ин эҳсосотро дошт, зеро бисёр мехост бо шогирдонаш аҳди навро оғоз кунад. Ӯ гуфт, ки ин ҳодиса дигар такрор нахоҳад шуд, то замоне ки подшоҳии Худо пурра зоҳир гардад.

Илова бар ин, мо бояд фаҳмем, ки ин хӯроки шом буд, на танҳо қисмҳои хурд. Нони шикаста ва коса рамзи маслуб шудани Масеҳро ифода мекунанд. Аммо ин саҳна як ид аст, ки дар он Исо мегӯяд, ки нон бадани Ӯст ва коса марг ва хуни қурбонии Ӯст. Ҳамчун пайравони Исо, аз онҳо баҳра баред ва ҳамчунин наҷоти Ӯро ба ёд оред. Якҷоя онҳо ин унсурҳоро мехӯрданд ва менӯшиданд, то он чизеро, ки мо имрӯз «муошират» меномем, оғоз кунанд.

Ояти 19 аҳдро ҷамъбаст мекунад: «Ин бадани Ман аст, ки барои шумо қурбонӣ карда мешавад. Барои ёдоварии Ман ҳамин тавр бикунед». Ин ҳодиса аҳди наҷотро оғоз мекунад ва баъд аз он Ӯ маслуб мешавад ва аз мурдагон эҳё мешавад, то ба ҳамаи мо ҳаёти нав ато кунад.

Ҳангоми дидани ин порча, мебинем, ки ду коса тақдим карда мешавад: яке дар ояти 17 ва дигаре дар ояти 20. Дар иди Фисҳи яҳудиён чор пиёла қисми ҷашни ёдгорӣ буданд. Косаи якуме, ки Исо тақдим мекунад, ба назар мерасад косаи мушоракат аст, ки дар он ҳама менӯшиданд, дар ҳоле ки дуюмаш ба фидо кардани ҷони Ӯ барои онҳо ишора мекунад.

Амалҳои калидӣ барои мо пешниҳод мешаванд, ки аз онҳо пайравӣ кунем. Онҳо барои нон шукр мегуфтанд. Сипас коса хуни рехташудаи қурбониро аз номи онҳо нишон медод — пурра ба ёд овардани Масеҳ, ки барои гуноҳҳои мо мурд. Дафъаи дигар, ки мо Худовандро ба ёд меорем, бигзор ҳамду сано ба Ӯ бод, ки ба мо наҷоти комил ва абадӣ ато кардааст.

Худовандо, вақте ки ба суфраи зикри Ту меоем, дар бораи Ту фикр мекунем. Мо ба Ту миннатдорем, ки ҷисми Худро барои мо ба марг додӣ — бадане, ки омадани Туро аз абадият муҷассама мекунад. Сипас ба ёд меорем, ки Ту қурбонӣ шудӣ, то барои мо як бор ва ҳамеша қурбонии охирин бошӣ. Дили худро ба ибодат ва шукрона мебахшем. Мо намехоҳем ба Ту хиёнат кунем, балки марги Ту, наҷоти Ту ва аҳди Туро эълон мекунем, то даме ки ин муоширатро бо Ту дар Малакути Ту боз ҷашн гирем. Ба номи Ту дуо мекунем, Омин!

Луқо 22:24–30  Кӣ ҳақиқатан бузург аст

Дар байни шогирдон баҳс шуд, ки кадомашон аз ҳама бузургтар ҳисоб мешавад (22:24).

Ҳол он ки Исо нав таоми охиринро оғоз карда буд ва дар бораи марг ва хиёнат сухан гуфт, шогирдон аллакай фикри мансаб карданд: кӣ боло мешинад ва кӣ номдор мешавад. Ба ҷойи он ки ба ҳам хизмат кунанд, бештар фикри обрӯ ва ҷойи худ шуданд. Ба қавли тоҷикӣ, ҳар кас кӯрпаи худро ба тарафи худ мекашад.

Дар дунё бисёр вақт ҳамин хел аст. Онҳое ки қудрат доранд, худро одамдӯст ё хайрхоҳ мегӯянд, вале на ҳамеша дилашон бо мардум аст. Бисёр вақт фикрашон ба фоидаи худ ва қудрати худ меравад. Номашон роҳбар, аммо корашон назорат кардану ҳукм рондан. Ҷаҳон мегӯяд: ана ҳамин одам муваффақ аст.

Аммо Исо ин фикрро тамоман дигар мекунад. Ӯ мегӯяд: бо шумо ин тавр набошад. Дар дунё касе ки сари дастархон нишастааст, аз хизматгор боло ҳисоб мешавад. Лекин худи Исо дар байни онҳо мисли хизматгор меистад. Ӯ омад, ки хизмат кунад, на ин ки хизматаш кунанд.

Аммо шумо ин тавр не, балки он ки дар байни шумо бузургтар аст, бояд монанди хурдтарин бошад, ва сардор монанди хизматгузор (22:26 KMO). Яъне хизмат кардан аз мансаб баландтар аст. Кӯмак кардан аз ҳукмронӣ беҳтар аст. Худро поён гирифтан аз боло нишастан арзишмандтар аст. Ба қавли дигар, обе ки паст меравад, заминро сероб мекунад.

Исо нишон медиҳад, ки масъала дар худи қудрат нест, балки дар дили инсон аст. Агар қудрат дорӣ, бо он чӣ кор мекунӣ: ба дигарон хизмат мекунӣ ё онҳоро истифода мебарӣ?

Дар охир Исо мегӯяд, ки шогирдон ҳам роҳбарӣ мекунанд ва дар салтанат ҷой доранд (22:28–30). Пас қудрат бад нест. Муҳимаш ин аст, ки чӣ хел онро истифода мебарӣ. Онҳо пеши чашмашон намуна доранд — Масеҳ хизмат мекунад. Акнун савол ин аст: онҳо ба ҳамин роҳ мераванд ё не?

Худовандо, ба ман ёрӣ деҳ, киТуро пайравӣ кунам. Ба ман диле деҳ, ки хизмат кунам, на ҳукмронӣ. Нагузор, ки мансаб маро кӯр кунад. Ба ман раҳму шафқат деҳ, то бо дасту дили кушода ба дигарон ёрӣ расонам. Бигзор ман дар назди мардум ҳамчун хизматгор бошам, на ҳамчун касе ки фақат фармон медиҳад. Омин.

Луқо 22:31–34 — Исо пешакӣ мегӯяд, ки Петрус Ӯро инкор мекунад

«Ман барои ту дуо кардам, то имонат суст нашавад. Ва вақте ки баргаштӣ, бародаронатро қавӣ кун» (22:32).

Дар ин порча мо ҷанги рӯҳониро равшан мебинем. Шайтон мехоҳад шогирдонро пароканда кунад, махсусан Петрусро суст намояд. Исо ӯро огоҳ мекунад ва мегӯяд, ки барои ӯ дуо кардааст. Ин барои мо ҳам ҳушдор аст: душман ором намешинад, мехоҳад моро аз роҳи Худованд дур кунад ва аз хизмат боздорад.

Аммо як чизро хуб фаҳмем: Исо на танҳо барои Петрус, балки барои ҳамаи имондорон дуо мекунад. Ӯ ҳоло ҳам барои мо шафоат мекунад. Каломи Худо мегӯяд, ки Ӯ дар тарафи рости Падар аст ва барои мо ҳимоят мекунад (Румиён 8:34; 1 Юҳанно 2:1; Ибриён 7:25). Яъне вақте мо заиф мешавем, Ӯ моро фаромӯш намекунад.

Петрус ба озмоиши сахт дучор шуд. Чӣ тавре ки Исо гуфта буд, ӯ се маротиба Исоро инкор кард. Вале имонаш тамоман нобуд нашуд. Ин барои мо умед аст: Худо иҷозат медиҳад, ки мо аз озмоиш гузарем, аммо ҳеҷ гоҳ моро танҳо намемонад.

Петрус пештар бо боварӣ гуфта буд, ки ҳатто ба марг ҳам омода аст. Аммо вақте фишор омад, ноком шуд. Ин ҳолат ба мо монанд аст. Баъзан мо фикр мекунем, ки қавӣ ҳастем, вале дар амал меафтем. Аммо Худо ин нокомиҳоро истифода мебарад, то моро ислоҳ кунад ва ба камол расонад. Имони ҳақиқӣ гум намешавад, чунки Худо моро сахт дӯст медорад ва дар сахттарин вақт ҳам бо мост.

Бубинед, Исо баъд аз ин Петрусро рад накард. Баръакс, ӯро барқарор кард ва гуфт, ки дигаронро қавӣ гардонад. Нокомӣ охири роҳ нест. Агар мо тавба кунем, Худо метавонад моро боз истифода барад. Савол ин аст: вақте касе ноком мешавад, мо ӯро канор мезанем ё мисли Исо ба ӯ имкони нав медиҳем?

Исо дили моро медонад. Ӯ медонад, ки чаро мо меафтем ва чӣ дар даруни мост. Вақте ба озмоиш меафтем, Ӯ мехоҳад, ки бо Ӯ наздик бошем. Ӯ барои мо дуо мекунад, то ба бадӣ таслим нашавем. Агар ба Ӯ такя кунем, ҳатто аз ториктарин соат мегузарем.

Худовандо, маро аз бадӣ нигоҳ дор. Нагузор, ки ба васваса таслим шавам. Имони маро ҳар рӯз қавӣ кун. Вақте суст мешавам, маро тарк накун. Ба ман ёрӣ деҳ, ки пас аз ҳар афтодан боз бархезам ва ба дигарон хизмат кунам. Ман ба Ту бовар дорам. Омин.

Омӯзиш аз Инҷили Луқо

Исо дар бораи Ерусалим нақл мекунад – Луқо 21:11-38 Ҳабс ва доварии Исо – Луқо 22:39-71

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *