Ҳастӣ 2:18-25 – Офариниши инсоният ва издивоҷ

Ҳастӣ 2:18–20 – Нақши Одам – Худо Одамро дар боғ танҳо гузошт ва ба ӯ вазифа дод, ки ба ҳайвонот ном гузорад. Вақте ки Одам ҳамаи ҳайвонотро медид, ӯ пай мебурд, ки ҳар яке ҷуфт дорад: нарина ва модина. Аммо барои худи ӯ касе набуд, ки ба ӯ монанд бошад. Китоби Муқаддас намегӯяд, ки Одам дар дилаш чӣ ҳис мекард, вале Худо, ки ҳама чизро медонад, эҳтиёҷи ӯро медид.

18 Ва Худованд Худо гуфт: «Хуб нест, ки одам танҳо бошад; пас барояш мададгоре ки ба вай мувофиқ бошад, биофарам». 19 Ва Худованд Худо ҳар ҳайвони саҳро ва ҳар паррандаи осмонро аз хок бисиришт ва назди одам овард, то бубинад, ки онро чӣ гуна хоҳад хонд, ва он чи одам ҳар ҷони зиндаро бихонад, номи вай ҳамон шавад. 20 Ва одам ҳамаи чорпоён ва паррандагони осмонро, ва ҳамаи ҳайвонҳои саҳроро ном ниҳод; лекин барои одам мададгоре ки ба вай мувофиқ бошад, ёфт нашуд.

Танҳоии Одам маънои онро надошт, ки ӯ аз Худо дур буд ё бо Худо дахл надошт, зеро ӯ аллакай бо Офаридгораш робита дошт. Ӯ бо Худо муносибати наздик дошт. Аммо дар зиндагии инсонӣ ва иҷтимоӣ касе набуд, ки дар паҳлӯяш бошад, бо ӯ роҳ равад ва зиндагиро якҷо пеш барад. Сухан дар бораи ниёзи инсон ба ҳамроҳӣ ва зиндагии муштарак меравад. Худо инсонро барои танҳо зиндагӣ кардан наофаридааст.

Мард ва зан ҳар ду ба сурати Худо офарида шудаанд. Аз ҳамин сабаб онҳо арзиш, шаъну шараф ва мақсади яксон доранд. Ҳар ду барои шинохтани Худо ва зиндагӣ кардан бо Ӯ офарида шудаанд. Ягонагии онҳо аз ҳамин ҷо сар мешавад. Баъд мо мебинем, ки Худо онҳоро якҷо барои нигоҳубин ва идора кардани офариниш таъин мекунад. Ягонагии онҳо аз он сар мешавад, ки ҳар ду сурати Худоро дар худ доранд.

Вақте ки Худо Ҳавворо «мададгоре» меномад, ин маънои онро надорад, ки ӯ аз Одам камтар аст. Дар Китоби Муқаддас ҳамин калима борҳо барои худи Худо истифода шудааст, вақте ки Ӯ ба қавми Худ кӯмак мекунад ва онҳоро наҷот медиҳад (Забур 19:3; 120:1–2; 123:8).  Мусо низ «Худои падарам мададгори ман аст» номидааст (Хуруҷ 18:4). Пас «ёрдамчӣ» будан маънои шахси заиф ё пастмақомро надорад, балки маънои касеро дорад, ки дастгирӣ мекунад, ёрӣ мерасонад ва барои муваффақият зарур аст. Ин касест, ки чизи намерасидаро пурра мекунад ва барои муваффақият зарур аст.

Дар боби якуми Ҳастӣ Худо ба мард ва зан якҷоя масъулияти нигоҳубини офаринишро дод (Ҳастӣ 1:26–28). Аммо дар ин ҷо мебинем, ки Одам танҳо вазифаи номгузории ҳайвонотро иҷро мекунад. Ин нишон медиҳад, ки барои иҷрои нақшаи пурраи Худо ба ӯ шахсе лозим буд, ки дар канораш бошад.

Дар фарҳанги тоҷикӣ ҳам инро хуб мебинем. Вақте оила хона месозад ё заминро кишт мекунад, кор танҳо бо як нафар пеш намеравад. Шавҳар ва зан ҳар кадом саҳми худро мегузоранд. Он чизеро, ки яке наметавонад анҷом диҳад, дигаре пурра мекунад. Вақте онҳо якҷо кор мекунанд, натиҷа беҳтар мешавад. Худо низ издивоҷро ҳамин тавр тарҳрезӣ кардааст.

Дар нақшаи Худо зан шарики ҷудонашавандаи мард мебошад. Он чизеро, ки мард танҳо карда наметавонад, зан ба анҷом мерасонад ва он чизеро, ки зан танҳо карда наметавонад, мард пурра мекунад. Монанди ду боли як паранда, ҳар ду барои парвоз заруранд. Агар як бол набошад, паранда наметавонад ба осмон баланд шавад. Худо низ мард ва занро офарид, то дар ягонагӣ зиндагӣ кунанд, якдигарро дастгирӣ намоянд ва якҷоя нақшаи Ӯро иҷро кунанд. Одам бе Ҳавво танҳо буд ва Ҳавво низ бе Одам наметавонист он мақсадеро, ки Худо барои онҳо таъин карда буд, ба пуррагӣ иҷро намояд. Дар якҷоягии онҳо некии нақшаи Худо намоён гардид.

Номгузории ҳайвонот инчунин нишон медод, ки Одам бар онҳо ҳокимият дорад. Аммо дар байни тамоми ҳайвонот ягон ҳамсафари муносиб барои ӯ ёфт нашуд. Барои ҳамин Худо Ҳавворо на аз хоки замин, балки аз худи Одам офарид. Ӯ шахсе буд, ки ба Одам мувофиқ ва монанд буд.

Ин воқеа ба мо нишон медиҳад, ки чизе дар офариниш ҳанӯз нопурра буд. Барои аввалин бор Худо гуфт: «Хуб нест, ки одам танҳо бошад». Баъд Худо бо офаридани Ҳавво ин камбудиро пур кард. Онҳо якҷо шуданд, то ҳамчун зану шавҳар дар ягонагӣ зиндагӣ кунанд ва мақсадҳои Худоро иҷро намоянд.

Бисёр вақт мо низ эҳтиёҷҳои худро ҳис мекунем ва мехоҳем онҳоро бо роҳи худ ҳал кунем. Аммо мисли Одам бояд интизор шавем, ки Худо он чизеро, ки барои мо беҳтар аст, дар вақти муносиб диҳад. Он чӣ Худо медиҳад, ҳамеша аз он чизе беҳтар аст, ки мо барои худ тарҳрезӣ мекунем. Акнун мард ва зан метавонистанд якҷоя зиндагӣ кунанд, ҷаҳонро идора намоянд ва ҳамчун як тан дар издивоҷ ягонагӣ дошта бошанд.

Эй Худованд, Ту эҳтиёҷҳои маро аз ман беҳтар медонӣ. Ба ман ёрӣ деҳ, ки ба Ту бовар кунам ва барои иродаи Ту сабр намоям. Камбудиҳо ва ниёзҳои маро ба ман нишон деҳ, то бештар ба Ту такя кунам. Медонам, ки Ту дар вақти муносиб ва бо роҳи беҳтарини Худ ҳамаи ниёзҳои маро таъмин хоҳӣ кард. Омин

Ҳастӣ 2:21–23 – Офариниши Ҳавво

21 Ва Худованд Худо хоби сахте бар одам овард; ва ҳангоме ки хобаш бурд, яке аз қабурғаҳои ӯро гирифт, ва гӯшт дар ҷояш пур кард. 22 Ва Худованд Худо аз қабурғае ки аз одам гирифт, зане сохт, ва ӯро назди одам овард.

23 Ва одам гуфт: «Ин аст устухоне аз устухонҳоям ва гӯште аз гӯштам; вай нисоъ номида шавад; зеро ки аз инсон гирифта шудааст».

Офариниши Ҳавво яке аз зеботарин ва шахсӣтарин воқеаҳост, ки дар Китоби Муқаддас омадааст. Дар байни тамоми корҳои офариниш, Худо барои офаридани Ҳавво диққати махсус медиҳад. Ин воқеа нишон медиҳад, ки зан дар назди Худо то чӣ андоза азиз ва арзишманд аст.

Аввал мебинем, ки Худо Одамро ба хоби амиқ мебарад. Сипас аз паҳлӯи ӯ қабурғаеро мегирад ва аз он Ҳавворо меофарад. Дар ин ҷо Худо танҳо амр намекунад, балки шахсан амал мекунад. Ӯ Ҳавворо бо ғамхорӣ ва ҳикмати худ шакл медиҳад. Ҳавво аз худи Одам гирифта шуд, бинобар ин аз аввал байни онҳо ягонагӣ вуҷуд дошт. Онҳо аз як сарчашма буданд ва ҳар ду ба сурати Худо офарида шуданд.

Инчунин ҷолиб аст, ки Худо Ҳавворо аз хоки замин наофарид, чунон ки Одамро офарид. Ӯро аз худи Одам офарид, то нишон диҳад, ки байни онҳо муносибати махсус, наздикӣ ва ягонагӣ вуҷуд дорад. Вақте ки Ҳавво назди Одам оварда шуд, ӯ дарҳол арзиши ӯро дарк кард.

То ин вақт дар қисса танҳо Худо сухан гуфта буд. Аммо ҳангоми овардани Ҳавво, Одам бори аввал сухан мегӯяд. Суханони ӯ на як ҷумлаи оддӣ, балки як шеъри пур аз шодӣ ва қадршиносӣ мебошанд: «Ин аст устухон аз устухонҳои ман ва гӯшт аз гӯшти ман.»

Гӯё ӯ мегӯяд: «Ниҳоят! Ин ҳамон касест, ки ба ман монанд аст.» Дар байни тамоми махлуқот ӯ касеро ёфт, ки ҳамсафар, ҳамроз ва шарики зиндагии ӯ шуда метавонад.

Баъзеҳо мегӯянд, ки Ҳавво аз сари Одам гирифта нашуд, то бар ӯ ҳукмронӣ накунад ва аз пойҳои ӯ гирифта нашуд, то зери по набошад. Гарчанде ки диққати асосии матн ба ҷойгоҳ нест, ин воқеа ҳақиқати муҳимро нишон медиҳад: Ҳавво аз паҳлӯи Одам гирифта шуд, яъне дар ҷои наздикӣ, муҳаббат ва ҳамроҳӣ. Худо онҳоро барои рақобат не, балки барои ягонагӣ офарид.

Дар фарҳанги тоҷикӣ низ мегӯянд: «Як даст садо надорад.» Барои пеш бурдани зиндагӣ, оила ва тарбияи фарзандон ҳамкорӣ лозим аст. Худо низ аз аввал мард ва занро барои он офарид, ки якдигарро пурра кунанд ва якҷоя иродаи Ӯро иҷро намоянд.

Шоири тоҷик низ гуфтааст: «Дил ба дил роҳ дорад.»

Ин сухан ба муносибати Одам ва Ҳавво мувофиқ меояд. Худо онҳоро тавре офарид, ки байни онҳо на танҳо наздикии ҷисмонӣ, балки наздикии дилҳо низ бошад.

Офариниши Ҳавво ба мо нишон медиҳад, ки Худо ба зан арзиши бузург додааст. Ӯ ҳадяи Худо барои Одам буд. Худо худ саҳнаро омода кард, Ҳавворо шакл дод ва онҳоро ба ҳам овард. Ҳамаи ин нишон медиҳад, ки издивоҷ фикри инсон нест, балки нақшаи пурмуҳаббати Худост.

Эй Худованд, мо Туро барои ғамхорӣ ва муҳаббате, ки дар офариниши инсон нишон додӣ, шукр мегӯем. Ба мо ёрӣ деҳ, ки арзиши ҳар як инсонро, хоҳ мард бошад ва хоҳ зан, қадр кунем. Бигзор дар муносибатҳои худ муҳаббат, эҳтиром ва ягонагӣ дошта бошем. Кӯмак кун, ки мувофиқи нақшаи Ту зиндагӣ кунем ва муҳаббати Туро ба дигарон нишон диҳем. Омин.

Ҳастӣ 2:24–25 – Издивоҷ

24 Аз ин сабаб мард падару модари худро тарк карда, бо зани худ хоҳад пайваст; ва як тан хоҳанд буд. 25 Ва ҳар ду, Одам ва занаш, бараҳна буданд, ва хиҷил намешуданд.

Ҳавво аз Одам гирифта шуд ва баъд боз ба ӯ пайваст гардид. Вақте ки Одам Ҳавворо дид, хурсанд шуд ва бо суханони зебо арзиши ӯро эълон кард. Акнун мо шарҳи Худоро дар бораи издивоҷ мебинем, ки намуна ва асоси ин муносибати махсусро нишон медиҳад.

Аввалан, мард падару модари худро тарк карда, ба зани худ мепайвандад. Онҳо як оилаи навро ташкил медиҳанд ва бо иродаи Худо дар як иттиҳод муттаҳид мешаванд. Ин маънои онро надорад, ки онҳо эҳтироми падару модарро аз даст медиҳанд, балки акнун масъулияти асосии онҳо нисбат ба ҳамсари худ мебошад. Шавҳар пешқадам мешавад ва дар назди ҷомеа нишон медиҳад, ки ба зани худ пайваст шудааст.

Баъд Китоби Муқаддас мегӯяд, ки онҳо «як тан» мешаванд. Ин маънои онро надорад, ки танҳо дар ҷисм ба ҳам наздик мешаванд. Яктанӣ будан маънои онро дорад, ки онҳо дар зиндагӣ, фикрҳо, эҳсосот, мақсадҳо ва муносибатҳояшон ҳамеша кӯшиш мекунанд, ки ба ҳам наздиктар шаванд. Ин кори якрӯза нест, балки роҳест, ки зану шавҳар тамоми умр якҷоя тай мекунанд.

Дар фарҳанги тоҷикӣ мегӯянд: «Як даст садо надорад.» Оила низ ҳамин гуна аст. Вақте зану шавҳар танҳо барои манфиати худ зиндагӣ мекунанд, байни онҳо фосила пайдо мешавад. Аммо вақте ҳарду барои хайр ва манфиати якдигар кӯшиш мекунанд, ягонагии онҳо қавитар мегардад.

Натиҷаи чунин ягонагӣ дар ояти 25 дида мешавад: «Ҳар ду бараҳна буданд ва шарм надоштанд». Наздикии ҷисмонӣ қисми махсус ва танҳо барои издивоҷ аст. Аммо шарм надоштан танҳо ба ҷисм вобаста нест. Барои он ки зану шавҳар дар назди ҳамдигар озодона зиндагӣ кунанд, ба боварӣ, ростқавлӣ ва муҳаббат вақт лозим аст. Вақте ягонагӣ меафзояд, тарс ва пинҳонкорӣ кам мешаванд.

Аҳди издивоҷ мард ва занро ба муносибати нав мебандад. Онҳо дигар ду зиндагии ҷудогона нестанд, балки як зиндагии муштарак доранд. Онҳо ҳанӯз падару модари худро эҳтиром мекунанд, вале акнун як оилаи нав мебошанд.

Мафҳуми «як тан шудан» ба воқеаи Ҳастӣ 2:22–23 низ пайваст аст. Ҳавво аз паҳлӯи Одам гирифта шуд. Онҳо аввал як буданд ва акнун дар пайванди издивоҷ боз як мешаванд. Аз ҳамин сабаб издивоҷ муносибати махсус ва истисноӣ аст.

Нақшаи Худо аз ибтидо чунин буд: як шавҳар ва як зан дар аҳди муҳаббат ва вафодорӣ зиндагӣ кунанд. Ҳар чизе, ки ин ягонагиро мешиканад ё ба он чизе илова мекунад, аз нақшаи Худо барои издивоҷ дур мешавад.

Дар бисёр динҳои ҷаҳон муносибати зану шавҳар тавсиф мешавад, аммо дар Китоби Муқаддас мо мафҳуми махсуси «як будан»-ро мебинем. Ин ягонагӣ рақобат ё бартарии яке бар дигареро дар назар надорад, балки ҳамдигарфаҳмӣ, ҳамоҳангӣ ва зиндагии муштаракро нишон медиҳад.

Ҳанӯз дар достони офариниш ин фикр дида мешавад. Дар Ҳастӣ 1 шаб ва рӯз бо ҳам «як рӯз» номида шуданд. Шабу рӯз аз ҳамдигар фарқ доранд, вале якҷоя як воҳидро ташкил медиҳанд. Дар тафаккури яҳудиён «як будан» маънои танҳо як чизи ҷудогона ва танҳо доштанро надошт. Баръакс, он ягонагии чанд қисмро дар як ҳамоҳангии комил нишон медод.

Ҳамин тавр, вақте Китоби Муқаддас мегӯяд, ки зану шавҳар «як тан» мешаванд, мақсад аз байн рафтани шахсияти онҳо нест. Онҳо ҳанӯз ду шахси алоҳида мебошанд, аммо дар муҳаббат, мақсад ва муносибат чунон ба ҳам пайваст мешаванд, ки як ягонагии навро ба вуҷуд меоранд. Ин гуна як будан инъикоси ҳамоҳангӣ, ваҳдат ва муносибати наздикест, ки Худо аз аввал барои издивоҷ муайян кардааст.

Издивоҷ ягонагии муқаддасест, ки Худо барои Одам ва Ҳавво барқарор кард. Онҳо даъват шуданд, ки ҳар рӯз дар муҳаббат, фаҳмиш ва вафодорӣ ба ҳам наздиктар шаванд. Ин оятҳо имрӯз ҳам асоси фаҳмиши мо дар бораи издивоҷ мебошанд. Худованд ба мо ёрӣ диҳад, ки мувофиқи нақшаи Ӯ зиндагӣ кунем.

Дуо барои шахсони оиладор

Худовандо, издивоҷи моро баракат деҳ. Ба мо ёрӣ расон, ки ҳар рӯз барои ягонагии бештар кӯшиш кунем ва бо муҳаббат, эҳтиром ва вафодорӣ зиндагӣ намоем. Ба ман қувват деҳ, ки ҳамсарамро бо муҳаббати фидокорона дӯст дорам ва барои мустаҳкам шудани оилаи мо кӯшиш намоям. Бигзор зиндагии мо муҳаббати Туро ба дигарон нишон диҳад. Омин.

Дуо барои шахсони муҷаррад

Худовандо, агар иродаи Ту бошад, маро ба ҳамсаре роҳнамоӣ кун, ки барои ман омода кардаӣ. Ба ман ёрӣ деҳ, ки издивоҷро ҳамчун тӯҳфаи муқаддаси Ту бинам ва то вақти муайянкардаи Ту сабр намоям. Маро пок нигоҳ дор ва барои ояндае, ки Ту мехоҳӣ, омода соз. Омин.