Ҳастӣ 1:14-25 – Худое, ки Офтоб ва Моҳро офарид

14 Ва Худо гуфт: «Найирҳо дар фалаки осмон бошанд, то ки рӯзро аз шаб ҷудо кунанд, ва барои аломатҳо, ва замонҳо, ва рӯзҳо, ва солҳо бошанд; 15 Ва найирҳо дар фалаки осмон бошанд, то ки бар замин рӯшноӣ диҳанд». Ва чунин шуд. 16 Ва Худо ду найири бузург ба вуҷуд овард: найири аъзам, барои салтанати рӯз, ва найири асғар, барои салтанати шаб, ва ситорагон; 17 Ва Худо онҳоро дар фалаки осмон гузошт, то ки бар замин рӯшноӣ диҳанд, 18 Ва бар рӯзу шаб салтанат ронанд, ва рӯшноиро аз торикӣ ҷудо кунанд. Ва Худо дид, ки хуб аст. 19 Ва шом буд, ва субҳ буд: рӯзи чорум. Ҳастӣ 1:14-19 KM99

Дар рӯзи чорум

Дар рӯзи чорум Худо ду чароғи бузургро дар осмон офарид: офтоб барои рӯз ва моҳ барои шаб. Аммо ҷолиб аст, ки дар матни ибронӣ калимаҳои «офтоб» ва «моҳ» қариб истифода намешаванд. Навишта онҳоро «чароғи бузург» ва «чароғи хурд» меномад. Чаро? Барои он ки диққати мо ба худи офтобу моҳ не, балки ба Худое равона шавад, ки онҳоро офаридааст. Худо аз онҳо болотар аст. Ӯ пеш аз офаридани офтоб ҳам нурро офарида буд (Ҳастӣ 1:3).

Дар фарҳанги бисёр халқҳо одамон офтоб, моҳ ва ситораҳоро мепарастиданд. Имрӯз ҳам бисёр одамон ба бурҷ, фолбинӣ ва «қисматро ситораҳо муайян мекунанд» бовар мекунанд. Вале Китоби Муқаддас мегӯяд, ки ситораҳо зиндагии моро идора намекунанд. Худо Ҳокими осмон ва замин аст. Пайғамбарон мардумро огоҳ мекарданд, ки аз «аломатҳои осмон» натарсанд ва ба ситорашиносон такя накунанд (Ирмиё 10:2; Ишаъё 47:13).

Дар байни тоҷикон ҳам баъзан мегӯянд: «Ситораам хомӯш будааст» ё «Қисмат ҳамин будааст». Аммо имондор медонад, ки тақдири инсон дар дасти Худост, на дар ҳаракати ситораҳо. Чӣ тавре ки шоири тоҷик Мирзо Турсунзода дар бораи зебоии табиат менависад, кӯҳу осмон ва шаби пурнуҷум инсонро ба ҳайрат меоранд. Вале ин зебоӣ бояд моро ба сӯи Офаридгор барад, на ба парастиши офариниш.

Забур мегӯяд, ки осмонҳо ҷалоли Худоро баён мекунанд: «Осмонҳо ҷалоли Худоро эълон мекунанд, ва фалак аз амали дастҳои Ӯ хабар медиҳад» (Забур 18:2, KM99). Ҳар субҳе ки офтоб мебарояд ва ҳар шабе ки моҳ медурахшад, онҳо ба мо тартиб ва ҳикмати Худоро нишон медиҳанд. Худо онҳоро барои хизмати замин гузошт: барои равшанӣ, барои муайян кардани рӯзҳо, фаслҳо ва солҳо (Ҳастӣ 1:14-15). Яъне офтобу моҳ хизматгор ҳастанд, на худо.

Имрӯз дар ҷаҳон баъзе тақвимҳо бо ҳаракати офтоб ҳисоб мешаванд ва баъзеҳо бо ҳаракати моҳ. Ҳар ду низоме ҳастанд, ки Худо дар офариниш ҷо додааст. Вале муҳим он нест, ки инсон кадом ҳисобро истифода мебарад. Муҳим он аст, ки инсон Худоро фаромӯш накунад. Ӯ Худованди вақт аст. Солу моҳ ва рӯзҳо аз дасти Ӯ мегузаранд.

Баъзе исроилиён баъдтар ба гуноҳ афтода, ба «лашкари осмон» бухур сӯзонданд (Ҳизқиёл 8:16; Сафанё 1:5). Ин нишон медод, ки онҳо ба Худо не, ба офариниш такя мекарданд. Имрӯз ҳам одам метавонад ба ҷои Худо ба фолбинӣ, нишонаҳо, «энергия», бахт ё бурҷ такя кунад. Аммо роҳнамоии ҳақиқӣ аз Каломи Худо ва иродаи Ӯ меояд, на аз ҳаракати ситораҳо.

Имрӯз вақте ба осмон нигоҳ мекунӣ, дар ёд дор: офтоб, моҳ ва ситораҳо танҳо кори дастони Худо ҳастанд. Онҳо ба мо роҳро ба сӯи Худо нишон медиҳанд. Танҳо Ӯ сазовори парастиш аст.

Худовандо, Туро ҳамчун Офаридгор ва Ҳокими осмон ва замин парастиш мекунам. Ба ман ёрӣ деҳ, ки ба хурофот, бахт ё ситораҳо такя накунам. Вақте ба осмон менигарам, бигзор дилам пур аз ҳамду санои Ту гардад. Маро имрӯз бо Каломи Худ ва иродаи Худ роҳнамоӣ намо. Омин.

Ҳастӣ 1:14–23 – Офариниш дар бораи Худо чӣ мегӯяд?

Дар Ҳастӣ 1:14–23 мебинем, ки Худо офтоб, моҳ, ситорагон, парандагон ва ҷонварони баҳрро офарид. Ҳамаи ин бо каломи Худо ба вуҷуд омад. Китоби Муқаддас ҷаҳонро на ҳамчун натиҷаи тасодуф ё қувваҳои кӯр, балки ҳамчун кори дасти Офаридгори доно ва пурҳикмат нишон медиҳад. Чӣ тавре ки дар байни тоҷикон мегӯянд: «Хона худ аз худ сохта намешавад, усто мехоҳад.» Агар барои як хонаи оддӣ усто лозим бошад, пас ин ҷаҳони пур аз тартибу зебоӣ чӣ гуна метавонад бе Офаридгор пайдо шуда бошад?

Рӯзҳои панҷум

Дар рӯзи панҷум Худо баҳрҳо ва осмонро аз ҳаёт пур кард. Ӯ моҳиён, махлуқоти обӣ ва паррандагонро офарид (Ҳастӣ 1:20-23, KM99). Ҳар чизе, ки дар об ҳаракат мекунад ва ҳар чизе, ки дар осмон мепарад, бо Каломи Худо пайдо шуд. Худо онҳоро баракат дод ва гуфт, ки афзун шаванд ва зиёд гарданд.

Ин аввалин баракатест, ки дар Китоби Муқаддас сабт шудааст. Ҳаёт ва қобилияти насл додан аз ҷониби Худост. На табиат худ аз худ ҳаёт медиҳад ва на ягон қувваи махфӣ. Танҳо Каломи Худо ҳаёт мебахшад.

Дар рӯзи шашум Худо ҳайвоноти рӯи заминро офарид: чорпоён, ҳайвонҳои саҳро ва хазандагон, ҳар яке мувофиқи навъи худ (Ҳастӣ 1:24-25, KM99). Худо ҷаҳонро бетартиб насохт. Ӯ барои ҳар махлуқ ҷой, ҳудуд ва тартиб гузошт. Ҳама чиз мувофиқи навъи худ офарида шуд.

Дар кӯҳистони Тоҷикистон, агар чӯпон рамаашро ба чарогоҳ барад, ӯ медонад, ки ҳар чорво роҳи худро дорад. Асп бо гӯсфанд як хел рафтор намекунад ва уқоб мисли мурғ парвоз намекунад. Худо низ ҷаҳонро бо ҳикмат ва тартиб офарид. Дар Тоҷикистон мегӯянд: «Ҳар чиз ҷойи худро дорад». Ин тартиби Худост.

Ин оятҳо ба мо нишон медиҳанд, ки Худо Офаридгори пурҳикмат аст. Ӯ намегузорад, ки офариниш бетартиб гардад. Чӣ тавре ки рассом рангҳоро омехта намекунад, Худо низ ҷаҳонро бо ҳудуд ва тартиб офарид. Баҳр ҷойи моҳиён аст, осмон ҷойи паррандагон ва замин ҷойи ҳайвонот.

Баъдтар дар шариати Мусо баъзе ҳайвонҳо «пок» ва баъзеҳо «нопок» ҳисоб мешуданд. Аммо дар ибтидо Худо ҳамаи офаридаҳоро «некӯ» дид. Гуноҳ баъдтар ба ҷаҳон омад ва инсонро аз Худо ҷудо кард. Худо ба халқи Худ қонунҳо дод, то онҳо аз халқҳои бутпараст фарқ дошта бошанд ва зиндагии муқаддас дошта бошанд.

Имрӯз ҳам Худо мехоҳад, ки халқи Ӯ фарқ дошта бошад. На бо ғизо ё либоси махсус, балки бо зиндагии пок, муҳаббат, ростӣ ва итоат ба Худо. Бисёр одамон худро бо расму одат, қоида ё чизҳои беруна одил нишон медиҳанд, аммо Худо аввал ба дил менигарад.

Ҳамчунин мебинем, ки Худо ба офаридаҳояш ғамхорӣ мекунад. Ӯ танҳо ҷаҳонро наофарид ва дур нарафт. Ӯ баракат медиҳад, нигоҳ медорад ва ҳаёт мебахшад. Ҳар паррандае, ки дар осмон месарояд ва ҳар моҳие, ки дар об шино мекунад, нишонаи ғамхории Худост.
Дар Тоҷикистон мегӯянд: «Аз дарахти хуб меваи хуб». Ҳар офаридаи зебо ба некии Офаридгор ишора мекунад. Кӯҳу дарё ва осмон моро бояд ба ёди Худо оранд, на ба парастиши табиат.

Худовандо, шукр барои ҷаҳоне, ки бо ҳикмат ва тартиб офаридӣ. Ту ба ҳар махлуқ ҳаёт ва баракат медиҳӣ. Ба ман ёрӣ деҳ, ки дар зиндагӣ бо тартиб, покӣ ва итоат роҳ равам. Диламро аз фикрҳои дурӯғ ва роҳи гуноҳ нигоҳ дор. Бигзор зиндагии ман низ нишон диҳад, ки Ту Худои ҳаёт ва тартиб ҳастӣ. Омин.

Нони Ҳаррӯза — Ҳастӣ 1:20-25

20 Ва Худо гуфт: «Об аз ҷонварҳои бешумор пур шавад; ва паррандагон болои замин, бар рӯи фалаки осмон парвоз кунанд». 21 Ва Худо наҳангони бузург ва ҳар гуна ҷонварҳои хазандаро, ки об аз онҳо мувофиқи ҷинсашон пур шуд, ва ҳар гуна паррандагони болдорро мувофиқи ҷинсашон офарид. Ва Худо дид, ки хуб аст. 22 Ва Худо онҳоро баракат дода, гуфт: «Борвар ва афзун шавед, ва обҳои баҳрҳоро пур кунед, ва паррандагон бар замин афзун шаванд». 23 Ва шом буд, ва субҳ буд: рӯзи панҷум. (1:20-23, KM99)

Яке аз чизҳои муҳиме, ки ин порча нишон медиҳад, он аст, ки Худо ҳар мавҷудотро пурра ва «мувофиқи навъи онҳо» офарид. Дар оятҳо такрор мешавад, ки ҳар ҷонвар ва ҳар паранда мувофиқи навъи худ офарида шуд. Яъне Худо моҳиро ҳамчун моҳӣ, парандаро ҳамчун паранда ва дигар ҷонваронро мувофиқи навъи онҳо ба вуҷуд овард. Онҳо аз ҳамон рӯзи аввал қодир буданд афзоиш ёбанд ва насли худро давом диҳанд. Бисёр олимони масеҳӣ бар ин асос мегӯянд, ки дар дохили як навъ тағйирот ва гуногунӣ мумкин аст, аммо як навъ тадриҷан ба навъи дигар табдил намеёбад. Ин бо сухани Китоби Муқаддас мувофиқ аст, ки Худо барои ҳар офаридаи Худ ҳудуд ва тартиб муқаррар кардааст. Чӣ тавре ки мегӯянд: «Ҳар дарахт меваи худро медиҳад.» Аз дарахти себ нок намерӯяд ва аз гандум ҷав намерӯяд. Худо дар табиат низ ҳамин тартибро гузоштааст.

Ин порча боз як ҳақиқати муҳимро нишон медиҳад. Худо офтоб, моҳ ва ситорагонро барои он офарид, ки ба замин рӯшноӣ диҳанд, шабу рӯзро аз ҳам ҷудо кунанд ва фаслҳо, рӯзҳо ва солҳоро муайян намоянд. Онҳо худо нестанд ва ҷаҳонро идора намекунанд, балки хизматгорони Офаридгоранд. Ҷолиб он аст, ки рӯшноӣ пеш аз офтоб вуҷуд дошт ва растаниҳо низ пеш аз офтоб офарида шуданд. Бо ин Худо нишон медиҳад, ки сарчашмаи аслии ҳаёт офтоб нест, балки Худи Ӯст. Офтоб воситаест, ки Худо барои нигоҳ доштани ҳаёт истифода мебарад, аммо ҳаёт аз Ӯ сарчашма мегирад.

Аз ҳамин сабаб, бисёр олимони масеҳӣ мегӯянд, ки Ҳастӣ бо назарияҳое, ки мегӯянд ҷаҳон ва ҳаёт танҳо аз рӯйи ҳодисаҳои тасодуфӣ ва бе нақша ба вуҷуд омадааст, мувофиқат намекунад. Китоби Муқаддас таълим медиҳад, ки пеш аз ҳама ақлу иродаи Худо вуҷуд дошт. Ӯ сухан гуфт ва офариниш ба вуҷуд омад. Дар офаридаҳои Ӯ тартиб, мақсад ва ҳикмат дида мешавад. Чӣ тавре ки зарбулмасали тоҷикӣ мегӯяд: «Аз асар ба соҳиби асар мерасанд.» Вақте мо ба осмони пур аз ситора, ба парвози парандагон ё ба гуногунии ҳайвонот менигарем, онҳо моро ба сӯи Офаридгори онҳо роҳнамоӣ мекунанд.

Ин порча моро даъват мекунад, ки ҷаҳонро танҳо ҳамчун табиат набинем, балки ҳамчун асари дасти Худо. Осмон, баҳр, парандагон ва тамоми мавҷудоти зинда ҳар рӯз аз бузургӣ ва ҳикмати Худо шаҳодат медиҳанд. Ҳар қадар инсон офаринишро бештар омӯзад, ҳамон қадар сабабҳои бештар пайдо мекунад, то ба Офаридгор ҳамду сано гӯяд. Чӣ тавре ки шоир гуфтааст:

«Ҳар барги дарахт дафтари маърифати Кирдоргор аст,
Хушо касе, ки онро бо чашми дил бихонад.»

Пас, вақте ба осмони ситоразор менигарем ё суруди парандагонро мешунавем, ба ёд биёрем, ки ин ҷаҳон маҳсули тасодуф нест. Он асари дасти Худои зинда аст, ки ҳама чизро бо ҳикмат, қудрат ва муҳаббат офаридааст.