АҳдҳоНаҷот ШиносӣНони ҲаррӯзаҲастӣКитоби ҲастӣИброҳимҲаёти Иброҳим

Ҳастӣ 15:7–21 — Аҳди Худо бо Иброҳим

This entry is part 20 of 26 in the series Китоби Ҳастӣ - нони ҳаррӯза

Аҳд аз шартнома бештар аст. Шартнома одатан байни ду тараф баста мешавад ва ҳар тараф вазифаҳои худро иҷро мекунад. Агар яке аз тарафҳо шартро иҷро накунад, шартнома вайрон мешавад. Аммо аҳди Китоби Муқаддас пеш аз ҳама муносибат аст. Ин муносибатест, ки Худо худаш оғоз мекунад ва дар он Ӯ ба одам наздик мешавад, ваъда медиҳад ва вафодории худро нишон медиҳад.

Ин мафҳуми аҳд дар Китоби Муқаддас хеле махсус аст. Динҳои зиёде одамро вазифадор мекунанд, ки қоидаҳоро иҷро кунад, то Худоро розӣ кунад ё баракат гирад. Аммо дар ин ҷо мо чизи дигарро мебинем: Худо аввал қадам мегузорад, Худо ваъда медиҳад ва Худо масъулияти иҷрои ваъдаро ба зимма мегирад. Аз ин рӯ, имони ҳақиқӣ танҳо иҷрои як қатор расму қоидаҳо нест. Имон муносибати зинда бо Худои зинда аст.

Дар ояти 7 Худо мегӯяд: «Ман Худованд ҳастам, ки туро аз Урии калдониён берун овардам, то ин заминро ба ту бидиҳам, то онро соҳиб шавӣ» (Ҳастӣ 15:7).

Ба ин сухан диққат диҳед: «Ман Худованд ҳастам…» Худо бо Иброҳим гуфтушунид намекунад, гӯё ки ду одам нишаста бошанду шартҳои шартномаро якҷоя муҳокима кунанд. Худо худро муаррифӣ мекунад ва ваъдаи худро эълон мекунад. Аҳд бар хислати Худо асос ёфтааст. Ӯ вафодор аст, бинобар ин ба ваъдаи Ӯ бовар кардан мумкин аст.

Ин барои мо ҳам муҳим аст. Баъзан мо ба ваъдаи Худо бовар намекунем, зеро вазъияти худро мебинем. Иброҳим ҳам ҳанӯз заминро дар ихтиёр надошт. Насли ӯ ҳанӯз вуҷуд надошт. Аммо Худо гуфт, ки ин заминро ба насли ӯ медиҳад. Имондор бояд ба Каломи Худо бештар аз вазъияти ҳозираи худ бовар кунад.

Дар фарҳанги мо ҳам, вақте ки ду оила ба якдигар ваъда медиҳанд, сухани онҳо танҳо як сухани одӣ нест. Масалан, ҳангоми масъалаи издивоҷ ё муносибати байни ду оила, вақте ки ваъда дода мешавад, номи оила, обрӯ ва шарафи он одам ба миён меояд. Агар одам ваъдаи худро вайрон кунад, дигарон мегӯянд: «Ба сухани ӯ бовар кардан мумкин нест». Аммо Худо чунин нест. Номи Ӯ вафодории Ӯро кафолат медиҳад.

Қурбонӣ ва бастани аҳд

Баъд Худо ба Иброҳим мегӯяд, ки барои ин аҳд ҳайвонҳо омода кунад. Иброҳим ҳайвонҳоро мекушад ва қисмҳои онҳоро дар ду тараф мегузорад.

Дар замонҳои қадим ҳангоми бастани аҳд баъзан ҳар ду тараф аз байни қисмҳои ҳайвонҳои кушташуда мегузаштанд. Ин амал маънои ҷиддии аҳдро нишон медод. Дар Ирмиё 34:18 низ ба чунин одат ишора мешавад. Маънояш чунин буд: «Агар ман ба аҳди худ вафо накунам, бигзор ба ман ҳам мисли ин ҳайвонҳо шавад».

Мо чунин маросимро имрӯз дар зиндагии ҳаррӯзаи худ намекунем. Аммо ин расм ба мо нишон медиҳад, ки аҳд барои одамони он замон масъалаи хеле ҷиддӣ буд. Аҳд танҳо як ваъдаи одӣ набуд. Аммо дар Ҳастӣ 15 як чизи хеле ғайриоддӣ рӯй медиҳад.

Одатан ҳар ду нафар аз байни ҳайвонҳо мегузаштанд. Аммо дар ин ҷо танҳо Худо аз байни онҳо мегузарад. Иброҳим хоб аст. Дар оятҳои 17–18 мо «танӯри дудкунанда» ва «машъали оташин»-ро мебинем, ки аз байни қисмҳои қурбонӣ мегузаранд. Инҳо нишонаи ҳузури Худо мебошанд. Ин маънои хеле муҳим дорад: Худо худаш масъулияти иҷрои аҳдро ба зимма мегирад.

Иброҳим аз байни ҳайвонҳо намегузарад ва намегӯяд: «Ман тамоми шартҳоро иҷро мекунам, баъд Худо бояд ваъдаашро иҷро кунад». Баръакс, Худо мегузарад ва гӯё мегӯяд: «Ман ба ваъдаи худ вафо мекунам». Ин ҷо фарқи калон байни аҳди Китоби Муқаддас ва як шартномаи одии динӣ дида мешавад.

Худо ба инсон наздик мешавад

Вақте Худо мегӯяд: «Ман Худованд ҳастам», Ӯ танҳо номи худро намегӯяд. Ӯ худро ҳамчун Худои вафодор нишон медиҳад, Худое, ки ба одамони худ наздик мешавад ва онҳоро роҳнамоӣ мекунад.

Худо Иброҳимро танҳо ба як қатор қоидаҳо намефиристад. Ӯ мегӯяд: «Ман бо ту ҳастам. Ман туро роҳнамоӣ мекунам. Ман ба ту ваъда медиҳам». Ин аст яке аз хусусиятҳои бузурги аҳди Китоби Муқаддас: аҳд инсонро ба муносибат бо Худо меорад, на танҳо ба иҷрои вазифаи динӣ.

Ин барои фарҳанги мо низ фарқи муҳим дорад. Бисёр одамон динро ҳамчун вазифа мебинанд: чӣ бояд кард, чӣ набояд кард, кадом маросимро бояд иҷро кард ва кадом қоидаро бояд риоя кард. Аммо имони Китоби Муқаддас танҳо «ман бояд ин корро кунам» нест. Саволи асосӣ ин аст: «Оё ман ба Худо бовар мекунам? Оё ман Ӯро мешиносам? Оё ман ба Ӯ такя мекунам?»

Худо вафодории худро нишон медиҳад

Дар он замон аҳдҳо баъзан барои таъкид кардани вафодории хизматгор ба оғояш истифода мешуданд. Аммо дар ин ҷо вазъият баръакс аст. Худо вафодории худро ба Иброҳим нишон медиҳад.

Албатта, Иброҳим аллакай нишон дода буд, ки ба Худо бовар мекунад. Вақте Худо ӯро дар Ҳастӣ 12:1–3 даъват кард, Иброҳим хона, хешовандон ва ватани худро тарк карда, ба замине рафт, ки Худо ба ӯ нишон медод. Аммо дар Ҳастӣ 15 диққати асосӣ ба кори Иброҳим нест. Диққат ба ваъдаи Худо ва вафодории Худо равона шудааст.

Худо ба Иброҳим замин ва насл ваъда дода буд. Акнун дар ин маросими аҳд Худо нишон медиҳад, ки худи Ӯ барои иҷрои ин ваъда масъул аст.

Инро метавон ҳамчун муқоисаи шартнома ва аҳд фаҳмид:

Шартнома бештар мегӯяд: «Ман ин корро мекунам, агар ту кори худро кунӣ».

Аҳди Худо мегӯяд: «Ман ваъда медиҳам ва ба ваъдаи худ вафо мекунам».

Шартнома бештар ба ӯҳдадории ду тараф такя мекунад.

Аҳди Худо ба хислат ва вафодории Худо такя мекунад.

Шартнома метавонад танҳо муносибати расмӣ бошад.

Аҳд муносибати наздик ва тааллуқ доштанро ба вуҷуд меорад.

Аз ин рӯ, аҳди Китоби Муқаддас танҳо як «шартномаи динӣ» нест. Он муносибати байни Худо ва инсонро ифода мекунад. Худо мегӯяд: «Ман Худои ту ҳастам», ва инсон бо имон ба Ӯ ҷавоб медиҳад.

Фарқи байни шартнома ва аҳд

Шартнома бештар ба иҷрои шартҳо такя мекунад, аммо аҳди Худо ба вафодории Ӯ такя мекунад. Худо моро танҳо барои иҷрои вазифаҳо даъват намекунад, балки мехоҳад бо мо муносибати наздик дошта бошад. Мо ба Ӯ на танҳо ҳамчун иҷрокунандаи талабот, балки ҳамчун Худои вафодор, ки моро дӯст медорад ва ба ваъдаҳои Худ содиқ аст, бовар мекунем.

Имон ба он чизе ки Худо медиҳад

Дар ин воқеа Иброҳим хоб аст, аммо Худо амал мекунад. Ин тасвир ба мо ҳақиқати муҳими наҷотро нишон медиҳад. Наҷот пеш аз ҳама кори Худост, на натиҷаи он ки инсон то чӣ андоза корҳои хуб кардааст.

Иброҳим бояд ба Худо бовар мекард ва ба Ӯ такя мекард. Худо ваъдаро дод ва худи Ӯ воситаи иҷрои онро таъмин кард.

Дар ин ҷо мо инчунин мебинем, ки Иброҳим бояд аз фикрҳои нодурусти худ баргардад ва ба Худо бештар бовар кунад. Ӯ пештар дар бораи фарзанд ва меросбарӣ нигарон буд ва ҳатто гумон мекард, ки хизматгораш Элиезер метавонад меросбари ӯ шавад. Аммо Худо ба ӯ нишон медиҳад, ки ҷавоби масъала дар нақшаи инсонии Иброҳим нест. Ҷавоб аз ваъдаи Худо меояд.

Аз ин рӯ, имон танҳо гуфтани «ман бовар дорам» нест. Имон ин аст, ки вақте роҳи худамонро намефаҳмем ҳам, ба Худо такя мекунем.

Ин ҳақиқат баъдтар дар Аҳди Ҷадид низ хеле муҳим мешавад. Иброҳим бо имон назди Худо омад ва мо низ бо имон назди Худо меоем. Мо бо корҳои худ Худоро маҷбур намекунем, ки моро қабул кунад. Мо ба он чизе такя мекунем, ки Худо барои мо кардааст.

Ваъдаҳои ҷисмонии аҳд

Ҳамаи ин маънои онро надорад, ки ваъдаи Ҳастӣ 15 танҳо маънои рӯҳонӣ дошт. Қисми муҳими ин аҳд ба насли Иброҳим ва замин дахл дошт.

Дар Ҳастӣ 15:13–16 Худованд ба Иброҳим пешакӣ нишон медиҳад, ки бо насли ӯ чӣ рӯй хоҳад дод. Насли ӯ муддате ҳамчун ғарибон дар замине зиндагӣ мекунанд, ки ба онҳо тааллуқ надорад (Ҳастӣ 23:4). Он замин Миср буд. Дар он ҷо онҳо ғулом ва мазлум мешаванд (Хуруҷ 1:11–14).

Худо мегӯяд, ки ин ҳолат тақрибан чорсад сол давом мекунад. Дар Хуруҷ 12:40 давраи 430 сол зикр мешавад. Баъд Худо Мисрро доварӣ мекунад ва халқашро бо мӯъҷизаҳо ва балоҳо берун меорад (Хуруҷ 7:14–12:30). Исроилиён аз Миср бо молу мулки зиёд мебароянд (Хуруҷ 12:35–36).

Иброҳим худаш ин воқеаҳоро нахоҳад дид. Худо ба ӯ мегӯяд, ки ӯ «ба падарони худ бо осоиштагӣ хоҳад рафт», яъне бо оромӣ мемирад ва дар пирии нек дафн мешавад. Иброҳим дар синни 175-солагӣ вафот мекунад (Ҳастӣ 25:7).

Баъд аз наслҳои баъдӣ, насли ӯ ба замине, ки Худо ваъда кардааст, бармегарданд. Ин дар Ҳастӣ 15:13–16 пешакӣ эълон шудааст.

Чаро ин барои мо имрӯз муҳим аст?

Ҳастӣ 15 ба мо нишон медиҳад, ки муносибати мо бо Худо бояд танҳо муносибати «вазифа ва қоида» набошад. Худо намегӯяд: «Аввал ҳама чизро дуруст иҷро кун, баъд Ман туро қабул мекунам».

Ӯ аввал ба Иброҳим омад. Ӯ аввал ваъда дод. Ӯ аввал аҳдро оғоз кард. Ва дар маросими аҳд танҳо Худо аз байни қурбониҳо гузашт.

Ин моро ба Инҷил ҳам роҳнамоӣ мекунад. Мо ба Худо наздик намешавем, чунки худамон ба қадри кофӣ хуб ҳастем. Мо ба Ӯ наздик мешавем, зеро Худо ба мо наздик шудааст. Иброҳим бо имон ба ваъдаи Худо такя кард. Мо низ бо имон ба кори Худо дар Масеҳ такя мекунем — ба марг ва эҳёи Исои Масеҳ.

Пас, имони масеҳӣ танҳо иҷрои расму одатҳои динӣ нест. Имони масеҳӣ муносибат бо Худои аҳдбанд ва вафодор аст. Ӯ моро танҳо ба иҷрои вазифа даъват намекунад, балки ба тааллуқ доштан ба Ӯ даъват мекунад.

Худо мегӯяд: «Ман Худованд ҳастам». Ва ҷавоби мо бояд чунин бошад: «Ман ба Ту бовар мекунам, зеро Ту вафодор ҳастӣ. Ман ба ваъдаҳои Ту такя мекунам, на ба қувваи худ».

Худованд, мисли Иброҳим, ман мехоҳам ба Ту ва ба ваъдаҳои Ту пурра бовар кунам. Ман сазовори бисёр баракатҳои Ту нестам ва бисёр вақт дар имон суст мешавам. Баъзан ман бештар ба вазъияти худ нигоҳ мекунам, назар ба он ки ба ваъдаи Ту нигоҳ кунам.

Аммо Ту Худои аҳди вафодор ҳастӣ. Ту маро танҳо ба иҷрои вазифаи динӣ даъват накардаӣ, балки мехоҳӣ, ки ман бо Ту муносибати зинда дошта бошам. Ту маро қабул мекунӣ ва ба ман имконият медиҳӣ, ки ба Ту тааллуқ дошта бошам.

Ба ман ёрӣ деҳ, ки ба Ту такя кунам, ба ваъдаҳои Ту бовар кунам ва ҳаётамро бо имон ба Ту зиндагӣ кунам. Ман аз некии Ту шод мешавам ва барои ҳаёте, ки ҳоло дар Масеҳ дорем, ва барои ҳаёти абадие, ки тавассути марг ва эҳёи Ӯ ба мо додаӣ, шукр мегӯям. Омин.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *